નેશનલ સ્કોલરશિપ પોર્ટલ 2026: ફ્રેશ અને રિન્યુઅલ ગાઇડ

નેશનલ સ્કોલરશિપ પોર્ટલ (NSP) scholarships.gov.in એ જગ્યા છે જ્યાં તમે મોટા ભાગની કેન્દ્ર સરકારની, અને ઘણી UGC, AICTE અને રાજ્યની સ્કોલરશિપ માટે અરજી કરો છો. તે માટે પહેલાં આધાર ફેસ ઓથેન્ટિકેશનથી વન ટાઇમ રજિસ્ટ્રેશન (OTR) નંબર બનાવવો પડે, પછી તમને ક્યારેય ન મળી હોય તે સ્કોલરશિપ માટે ફ્રેશ અરજી કરવી, કે પહેલેથી મળતી સ્કોલરશિપ માટે રિન્યુઅલ. તમારી સંસ્થા અને જિલ્લા, રાજ્ય કે મંત્રાલયના અધિકારી તેને વેરિફાય કરે છે, અને પૈસા તમારા આધાર-સીડેડ બેંક ખાતામાં આવે છે.

નીચેની બધી માહિતી ઓક્ટોબર 2026 સુધીની, શૈક્ષણિક વર્ષ (AY) 2026-27 માટેની છે, જે NSP હોમપેજ, તેના OTR અને અરજી FAQ, સેન્ટ્રલ સેક્ટર સ્કીમ પર શિક્ષણ મંત્રાલયના FAQ અને સંસ્થાઓની નોટિસમાંથી લીધી છે. પોર્ટલ મુજબ AY 2026-27 માટે તે 1 જૂન 2026થી ખુલ્લું છે.

NSPનો ઉપયોગ કોણ કરી શકે

• શાળા અને કોલેજના વિદ્યાર્થીઓ જે NSP પરની કોઈ યોજના માટે અરજી કરે છે (પ્રી-મેટ્રિક, પોસ્ટ-મેટ્રિક, મેરિટ-કમ-મીન્સ, ટોપ-ક્લાસ અને શિક્ષણ, સામાજિક ન્યાય, આદિજાતિ બાબતો, લઘુમતી બાબતો અને બીજાં મંત્રાલયોની યોજનાઓ)
• NSP પર રજિસ્ટર્ડ સંસ્થાઓના વિદ્યાર્થીઓ જેમનો AISHE કે UDISE+ કોડ છે. તમારી કોલેજ રજિસ્ટર્ડ ન હોય, તો તે તમારી અરજી વેરિફાય કરી શકતી નથી.
• દિવ્યાંગ વિદ્યાર્થીઓએ 2026-27ની NSP નોટિસ મુજબ અરજી પહેલાં UDID પોર્ટલ પર લોગ ઇન કરીને UDID વિગતો શેર કરવાની સંમતિ આપવી પડશે.

દરેક યોજનાની પોતાની આવક મર્યાદા, ગુણની શરત અને કેટેગરીના નિયમો છે. તમારી પ્રોફાઇલ સાથે મેળ ખાતી યોજનાઓ જોવા NSP હોમપેજ પર Scholarship Eligibility ટૂલ વાપરો.

પગલું 1: તમારો OTR મેળવો

OTR તમારા આધાર (કે આધાર એનરોલમેન્ટ ID) સાથે જોડાયેલો 14 અંકનો યુનિક નંબર છે. NSPની બધી સેવાઓ માટે તે ફરજિયાત છે અને તમારા આખા અભ્યાસકાળ દરમિયાન માન્ય રહે છે.

તમને જોઈએ: ચાલુ મોબાઇલ નંબર, તમારો આધાર નંબર, અને આધાર સાથે જોડાયેલો મોબાઇલ નંબર. જે સગીરો પાસે આધાર નથી, તેઓ એનરોલમેન્ટ સ્લિપ કે માતા-પિતા/વાલીનું આધાર વાપરી શકે, પણ પછી પોતાનું આધાર ઉમેરવું પડશે.

1. scholarships.gov.in પર Studentsમાં જઈ "Apply for One Time Registration (OTR)" પસંદ કરો.
2. OTPથી મોબાઇલ નંબર વેરિફાય કરો અને આધાર eKYC પૂરું કરો. તમને રેફરન્સ નંબર મળશે.
3. એન્ડ્રોઇડ ફોન પર NSP OTR એપ અને UIDAIની AadhaarFaceRD એપ ઇન્સ્ટોલ કરો.
4. "eKYC with FaceAuth" પસંદ કરો, રેફરન્સ નંબર નાખો અને ફેસ ઓથેન્ટિકેશન પૂરું કરો.
5. તમારો OTR દેખાશે અને SMSથી પણ આવશે.

પોર્ટલ પોતે જે ઉપાય સૂચવે છે: ફેસ ઓથેન્ટિકેશન નિષ્ફળ જાય તો myAadhaar કે mAadhaar પર તપાસો કે તમારા આધાર બાયોમેટ્રિક અનલોક છે; એરર 904 આવે તો AadhaarFaceRD એપ અપડેટ કરો. આખી પ્રક્રિયા કોમન સર્વિસ સેન્ટર પર પણ થઈ શકે, જ્યાં ટેક્સ સહિત નક્કી ચાર્જ ₹30 છે.

પગલું 2: યોજનાઓ શોધો અને ફ્રેશ અરજી કરો

1. OTR, આધાર કે APAAR IDથી લોગ ઇન કરો.
2. Basic Information ભરો: સામાન્ય, શૈક્ષણિક અને અરજી સંબંધી વિગતો.
3. Apply Freshમાં જાઓ, માર્ગદર્શિકા સ્વીકારો અને Application ID બનાવો.
4. અરજી ખોલો, તમારી પ્રોફાઇલ માટે દેખાતી યોજના પસંદ કરો, દસ્તાવેજો અપલોડ કરો અને Final Submit કરો.

AY 2026-27થી NSP પાત્ર હો તો વર્ષમાં એક મેરિટ-આધારિત યોજના અને એક કે વધુ વેલ્ફેર-આધારિત યોજનાઓની છૂટ આપે છે. Schemes on NSP પેજ બતાવે છે કે કઈ યોજના કઈ શ્રેણીમાં છે.

નામનો મેળ જરૂરી છે. શિક્ષણ મંત્રાલયનો FAQ ચેતવે છે કે તમારું નામ, પિતાનું નામ અને રોલ નંબર માર્કશીટ સાથે બરાબર મેળ ખાવા જોઈએ; જેમ કે આધારમાં "M.P. Singh" અને માર્કશીટમાં "Mahendra Pratap Singh" હોય તો યોજના દેખાતી બંધ થઈ શકે.

ફ્રેશ વિરુદ્ધ રિન્યુઅલ

જો તમે તમારા આધારથી નવો OTR બનાવ્યો હોય (જેમ કે 18 વર્ષ થયા પછી) અને ગયા વર્ષની અરજી દેખાતી ન હોય, તો ગયા વર્ષની Application IDથી Link Renewal Application વાપરો. નામ, જાતિ (લિંગ) અને જન્મતારીખ મેળ ખાવી જોઈએ, અને OTP ગયા વર્ષે વપરાયેલા માતા-પિતાના આધાર-લિંક્ડ મોબાઇલ પર આવે છે.

ઉદાહરણ: સેન્ટ્રલ સેક્ટર સ્કીમ ઓફ સ્કોલરશિપ

PM-USP સેન્ટ્રલ સેક્ટર સ્કીમ ઓફ સ્કોલરશિપ ફોર કોલેજ એન્ડ યુનિવર્સિટી સ્ટુડન્ટ્સ (CSSS) NSPની સૌથી વધુ શોધાતી યોજનાઓમાંની એક છે. NSP પર શિક્ષણ મંત્રાલયના FAQ મુજબ:

• ફ્રેશ: ધોરણ 12 બોર્ડમાં 80મા પર્સેન્ટાઇલથી ઉપરના વિદ્યાર્થીઓ, જેમની કૌટુંબિક આવક ₹4.5 લાખ વાર્ષિક સુધી છે અને જે નિયમિત ડિગ્રી કોર્સમાં પ્રવેશ લે છે
• રકમ: ગ્રેજ્યુએશનનાં પહેલાં ત્રણ વર્ષ ₹12,000 વાર્ષિક, પોસ્ટ-ગ્રેજ્યુએશન પર ₹20,000 વાર્ષિક; ટેકનિકલ કોર્સમાં ચોથા અને પાંચમા વર્ષે ₹20,000
• રિન્યુઅલ: ઓછામાં ઓછા 50% ગુણ અને 75% હાજરી; કોઈ વર્ષનું રિન્યુઅલ ચૂકી જાય તો બાકી શરતો પૂરી થતી હોય તો પછીના વર્ષે અરજી કરી શકાય

ત્રણ વર્ષનું BSc અને બે વર્ષનું MSc કરનાર વિદ્યાર્થી, જે દર વર્ષે રિન્યુ કરે, તેને ₹12,000 × 3 + ₹20,000 × 2 = ₹76,000 મળે. ચાર વર્ષના B.Techના વિદ્યાર્થીને ₹12,000 × 3 + ₹20,000 × 1 = ₹56,000 મળે. ₹12,000 વાર્ષિક પર એક રિન્યુઅલ ચૂકવાનો અર્થ એ વર્ષની રકમ ગુમાવવી.

સામાન્ય રીતે જરૂરી દસ્તાવેજો

• આધાર (સગીરો માટે માતા-પિતાનું આધાર)
• વિદ્યાર્થીના નામે બેંક ખાતું, જે આધાર-સીડેડ અને ચાલુ હોય
• સક્ષમ અધિકારી પાસેથી ચાલુ નાણાકીય વર્ષનો આવકનો દાખલો
• લાગુ પડે ત્યાં જાતિ કે કેટેગરીનો દાખલો
• ગયા વર્ષની માર્કશીટ અને ફી રસીદ
• સંસ્થાનું બોનાફાઇડ સર્ટિફિકેટ
• લાગુ પડે ત્યાં UDID કે દિવ્યાંગતાનું પ્રમાણપત્ર
• રાજ્ય સંબંધી યોજનાઓ માટે ડોમિસાઇલ સર્ટિફિકેટ

2026-27નું વેરિફિકેશન અને તારીખો

જમા કર્યા પછી તમારી સંસ્થા (લેવલ 1) અરજી વેરિફાય કરે છે, પછી જિલ્લા, રાજ્ય કે મંત્રાલયના અધિકારીઓ (લેવલ 2/3). ત્યાર બાદ PFMS તમારું બેંક ખાતું વેલિડેટ કરે છે, મેરિટ લિસ્ટ બને છે અને DBTથી ચુકવણી છૂટી થાય છે.

તારીખો યોજના મુજબ છે. ઓક્ટોબર 2026માં NSP હોમપેજનાં ઉદાહરણ: CSSS અને જમ્મુ-કાશ્મીર-લદ્દાખ સ્પેશિયલ સ્કોલરશિપના રિન્યુઅલ વિદ્યાર્થીઓ માટે 31 ઓક્ટોબર 2026એ બંધ થાય છે, સંસ્થા વેરિફિકેશન 15 નવેમ્બર 2026 સુધી અને લેવલ 2 વેરિફિકેશન 30 નવેમ્બર 2026 સુધી. કોલેજો ઘણી વાર હાર્ડ કોપી માટે વહેલી આંતરિક ડેડલાઇન રાખે છે, એટલે તમારા સ્કોલરશિપ સેલની નોટિસ પણ જુઓ. તમારી યોજનાની તારીખો પોર્ટલ પર તપાસો; સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પર ભરોસો ન કરો.

સ્ટેટસ ટ્રેક કરો

• OTRથી લોગ ઇન કરી "My Applications" ખોલો અને જુઓ કે અરજી સબમિટેડ, વેરિફાઇડ, ડિફેક્ટિવ કે રિજેક્ટેડ છે.
• મંજૂરી પછી NSP પર Track Your Payment કે PFMS સાઇટ પર "Know Your Payment" વાપરો.
• ચુકવણીમાં વિલંબ હોય તો જુઓ સ્કોલરશિપ મંજૂર પણ પૈસા ન મળ્યા.

સામાન્ય સમસ્યાઓ અને ઉકેલ

ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી

• NSP હેલ્પડેસ્ક: 0120-6619540, helpdesk@nsp.gov.in (સવારે 8થી રાત્રે 8, સરકારી રજાઓ સિવાય)
• ચુકવણી સંબંધી સમસ્યાઓ માટે PFMS હેલ્પડેસ્ક: 1800-118-111
• nsp.gov.in પર ગ્રીવન્સ રજિસ્ટ્રેશન, પછી NSP પર આપેલા યોજનાના નોડલ ઓફિસર
• ઉકેલ ન આવે તો મંત્રાલય સામે pgportal.gov.in (CPGRAMS)

નકલીથી સાવધાન. NSP મફત છે. PIB ફેક્ટ ચેકે સપ્ટેમ્બર 2026માં એક નકલી "નેશનલ સ્પોર્ટ્સ સ્કોલરશિપ 2026-27"ને ઓળખી હતી જે ફી માંગતી હતી. સાચી યોજનાઓ scholarships.gov.in પર છે; છેતરાઓ તો cybercrime.gov.in પર રિપોર્ટ કરો કે 1930 પર ફોન કરો. ગુજરાતની MYSY સ્કોલરશિપ જેવી રાજ્ય યોજનાઓ રાજ્યના પોર્ટલ પર ચાલે છે. સ્કોલરશિપ ઉપરાંતના મોટા ખર્ચના આયોજન માટે જુઓ બાળકના શિક્ષણનું આયોજન.

મુખ્ય મુદ્દા

• NSP (scholarships.gov.in) AY 2026-27 માટે ખુલ્લું છે; આધાર ફેસ ઓથેન્ટિકેશન સાથે OTR ફરજિયાત છે.
• નવી યોજના માટે ફ્રેશ અરજી કરો; ચાલુ યોજના જાળવવા દર વર્ષે રિન્યુઅલ કરો.
• AY 2026-27થી તમે એક મેરિટ-આધારિત અને એક કે વધુ વેલ્ફેર-આધારિત અરજી કરી શકો.
• ડેડલાઇન યોજના મુજબ છે; CSSS રિન્યુઅલ વિદ્યાર્થીઓ માટે 31 ઓક્ટોબર 2026એ બંધ થાય છે.
• આધાર-સીડેડ, ચાલુ બેંક ખાતું રાખો અને અરજી માટે કોઈને પૈસા ન આપો.