પહેલો EMI ધાર્યા કરતાં વધુ કપાયો? શેડ્યૂલ આ રીતે તપાસો

"મારા સેંક્શન લેટરમાં EMI ₹21,742 લખ્યો હતો, પણ પહેલી ડ્યૂ તારીખે ₹28,975 કપાયા." જો આવું તમારી સાથે થયું હોય, તો એક લીટીમાં જવાબ આ છે: વધારાની રકમ સામાન્ય રીતે તમારું EMI સાયકલ શરૂ થયું તે પહેલાંના દિવસોનું બ્રોકન-પીરિયડ વ્યાજ હોય છે, અને ડિસ્બર્સમેન્ટની તારીખ, દર અને રિપેમેન્ટ શેડ્યૂલ વડે તમે દસ મિનિટમાં જાતે તપાસી શકો. આંકડા મેળ ન ખાય, તો રિફંડ માંગવાનો તમારી પાસે સ્પષ્ટ આધાર છે.

આ ગાઇડ બતાવે છે કે પહેલો EMI કેમ અલગ હોય છે, તેને લીટીએ-લીટી કેવી રીતે મેળવવો, અને લેન્ડરે વધુ લીધું હોય તો ફરિયાદ કેવી રીતે આગળ લઈ જવી. નિયમો ઑક્ટોબર 2026 મુજબ છે.

પહેલો EMI કેમ અલગ હોય છે

વ્યાજ વસૂલવામાં ફેર પ્રેક્ટિસ અંગેના RBIના 29 એપ્રિલ 2024ના સર્ક્યુલરમાં ઇન્સ્પેક્શનમાં મળેલી ત્રણ પ્રથાઓનું નામ લેવાયું હતું: ડિસ્બર્સમેન્ટને બદલે સેંક્શન કે એગ્રીમેન્ટની તારીખથી વ્યાજ લેવું, મહિનાની વચ્ચે લોન ડિસ્બર્સ કે રિપે થાય ત્યારે આખા મહિનાનું વ્યાજ લેવું, અને હપ્તા અગાઉથી લઈને પણ આખી લોન પર વ્યાજ લેવું. RBIએ લેન્ડરોને આ પ્રથાઓ બંધ કરવા અને વધારાની રકમ પાછી આપવા કહ્યું હતું.

સ્ટેપ 1: ચાર દસ્તાવેજ ભેગા કરો

1. સેંક્શન લેટર અને Key Facts Statement (KFS). 1 ઑક્ટોબર 2024થી રિટેલ અને MSME ટર્મ લોનના KFSમાં APR, બધી ફી અને રિપેમેન્ટ શેડ્યૂલ હોવું ફરજિયાત છે.
2. લોન એગ્રીમેન્ટ, ખાસ કરીને વ્યાજની ગણતરી, દિવસ-ગણતરી (365 કે 360 દિવસ) અને EMI તારીખની કલમો.
3. ડિસ્બર્સમેન્ટ એડવાઇસ, જેમાં છૂટી થયેલી રકમ અને ચોક્કસ તારીખ હોય.
4. લોન એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ અને રિપેમેન્ટ શેડ્યૂલ, લેન્ડરની એપ કે બ્રાન્ચમાંથી. શેડ્યૂલમાં દરેક EMI, તેનો વ્યાજ અને મુદ્દલ ભાગ અને બાકી રકમ હોય છે.

સ્ટેપ 2: નિયમિત EMI કન્ફર્મ કરો

તમારો નિયમિત EMI મુદ્દલ, દર અને મુદત પર આધાર રાખે છે. 60 મહિના માટે 11% પર ₹10 લાખ પર ફોર્મ્યુલા ₹21,742 આપે છે. તેને EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં ફરી ગણો અથવા EMI કેવી રીતે ગણાય છે વાંચો. આ આંકડો પણ KFSથી અલગ હોય, તો સિસ્ટમમાં દર કે મુદત તમે સહી કરી હતી તેનાથી અલગ હોઈ શકે.

સ્ટેપ 3: બ્રોકન પીરિયડ ગણો

બ્રોકન-પીરિયડ વ્યાજ = મુદ્દલ × વાર્ષિક દર × વધારાના દિવસ ÷ 365 (અથવા એગ્રીમેન્ટમાં લખ્યું હોય તો ÷ 360).

ગણતરીનું ઉદાહરણ

રાહુલની 60 મહિના માટે 11% પરની ₹10 લાખની પર્સનલ લોન 12 માર્ચે ડિસ્બર્સ થઈ. તેની EMI તારીખ 5મી છે, અને લેન્ડરના શેડ્યૂલમાં નિયમિત EMI સાયકલ 5 એપ્રિલથી શરૂ થાય છે, પહેલો EMI 5 મેના રોજ ડ્યૂ છે. આંકડા દૃષ્ટાંતરૂપ છે.

ડેબિટ ₹28,975 હોય, તો લેન્ડરે સાચું લીધું છે. જો તે, ધારો કે, ₹31,000 હોય, તો વધારાના ₹2,025 નો ખુલાસો જરૂરી છે. સામાન્ય કારણો: સેંક્શનની તારીખથી ગણાયેલું વ્યાજ (દા.ત. 5 માર્ચથી, એટલે 7 દિવસ વધુ, આ દરે લગભગ ₹2,110), તમારી સંમતિ વિના ઉમેરાયેલો ચાર્જ, અથવા અલગ દિવસ-ગણતરી.

કેટલાક લેન્ડર બ્રોકન-પીરિયડ વ્યાજ ડિસ્બર્સ થયેલી રકમમાંથી જ કાપી લે છે. તે સ્થિતિમાં તમારો પહેલો EMI નિયમિત EMI જેટલો જ હોવો જોઈએ, અને ડિસ્બર્સમેન્ટ એડવાઇસમાં નેટ ક્રેડિટ ઓછી દેખાવી જોઈએ. તે બે વાર, એક વાર ડિસ્બર્સમેન્ટ વખતે અને ફરી પહેલા EMIમાં, લેવાયું નથી તે તપાસો.

સ્ટેપ 4: દરમાં ફેરફાર તપાસો

રેપો રેટ જેવા એક્સ્ટર્નલ બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલી ફ્લોટિંગ-રેટ લોનમાં, સેંક્શન અને પહેલા EMI વચ્ચે ફેરફાર થાય તો EMI કે મુદત બદલાઈ શકે. ફ્લોટિંગ દર રીસેટ અંગેના RBIના 2023ના નિર્દેશો મુજબ લેન્ડરે દર ફેરફારની EMI કે મુદત પરની અસર જણાવવી અને રીસેટ વખતે વિકલ્પો આપવા જરૂરી છે. જુઓ રેપો રેટની EMI પર અસર. દર ફેરફારથી દરેક EMIમાં નાનો કાયમી ફેરફાર થાય, ફક્ત પહેલા EMIમાં એક વારનો ઉછાળો નહીં.

સ્ટેપ 5: લેન્ડરને લેખિતમાં પૂછો

તમારા આંકડા મેળ ન ખાય, તો લોન નંબર સાથે કસ્ટમર કેરને લખો અને પહેલા હપ્તાના વ્યાજની ગણતરી માંગો. આ ટેમ્પ્લેટ વાપરો:

વિષય: લોન એકાઉન્ટ [નંબર], પહેલા EMIના બ્રેકઅપની વિનંતી

મારી ₹[રકમ]ની લોન [તારીખ]ના રોજ [દર]% પર ડિસ્બર્સ થઈ હતી. [તારીખ]ના KFS મુજબ મારો નિયમિત EMI ₹[રકમ] છે. [ડ્યૂ તારીખ]ના રોજ ₹[રકમ] કપાયા. કૃપા કરીને જણાવો (1) પહેલા હપ્તા માટે કેટલા દિવસ અને કેટલા મુદ્દલ પર વ્યાજ લેવાયું, (2) વ્યાજ કઈ તારીખથી ગણાયું, અને (3) તેમાં કોઈ ફી કે ચાર્જ સામેલ છે કે નહીં. જો વ્યાજ ખરેખર ડિસ્બર્સમેન્ટ પહેલાંની તારીખથી, અથવા પૈસા મારી પાસે રહ્યા તેનાથી વધુ દિવસ માટે લેવાયું હોય, તો વ્યાજ વસૂલવા અંગેના RBIના 29 એપ્રિલ 2024ના સર્ક્યુલર મુજબ વધારાની રકમ પાછી આપો.

નામ, રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ, તારીખ

સ્ટેપ 6: ઉકેલ ન આવે તો આગળ વધો

1. લેન્ડરના ગ્રીવન્સ રિડ્રેસલ કે પ્રિન્સિપલ નોડલ ઓફિસર, જેમની વિગતો તેની વેબસાઇટ અને KFSમાં હોય છે. તમારી ગણતરી જોડો.
2. બેંક અને NBFC માટે RBI ઇન્ટિગ્રેટેડ ઓમ્બડ્સમેન, cms.rbi.org.in પર, જો 30 દિવસમાં જવાબ ન મળે અથવા જવાબ સાથે સંમત ન હો. તે સમયમર્યાદા કે લેન્ડરના છેલ્લા જવાબના 90 દિવસમાં ફરિયાદ કરો.
3. હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીઓ RBI ઓમ્બડ્સમેન સ્કીમની બહાર છે; HFC એક મહિનામાં ઉકેલ ન લાવે તો નેશનલ હાઉસિંગ બેંકના GRIDS પોર્ટલ (grids.nhbonline.org.in) પર જાઓ.

તકલીફ લેન્ડરને બદલે તમારી ફરિયાદ સંભાળતી બેંક સાથે હોય, તો બેંક ફરિયાદ ઉકેલતી નથી જુઓ.

શું ન કરવું

• વિરોધ કરવા EMI બંધ ન કરો કે ઓટો-ડેબિટ મેન્ડેટ રદ ન કરો. વિવાદ ચાલુ હોય ત્યારે બાઉન્સથી ચાર્જ ઉમેરાય છે અને ક્રેડિટ રિપોર્ટ બગડે છે.
• તમારું શેડ્યૂલ સુધારી આપવાની ઓફર કરનાર કોઈને "કરેક્શન ફી" ન ચૂકવો. લેન્ડર પોતાની ભૂલ સુધારવા ચાર્જ લેતા નથી.
• લોન ડેસ્કમાંથી હોવાનો દાવો કરનાર કૉલર સાથે OTP, UPI PIN કે નેટ બેંકિંગ પાસવર્ડ શેર ન કરો; આવા કૉલની ફરિયાદ cybercrime.gov.in પર અથવા 1930 પર કરો.
• સર્ચ એન્જિન કે સોશિયલ મીડિયા પર "કસ્ટમર કેર નંબર" શોધશો નહીં. લેન્ડરની એપ, વેબસાઇટ કે KFSમાંનો નંબર જ વાપરો.

મુખ્ય મુદ્દા

• વધારે પહેલો EMI સામાન્ય રીતે ડિસ્બર્સમેન્ટ અને EMI સાયકલ વચ્ચેના દિવસોનું બ્રોકન-પીરિયડ વ્યાજ હોય છે.
• ફોર્મ્યુલા: મુદ્દલ × દર × વધારાના દિવસ ÷ 365. 24 દિવસ માટે 11% પર ₹10 લાખ પર તે ₹7,233 થાય.
• RBIનો એપ્રિલ 2024નો સર્ક્યુલર સેંક્શનની તારીખથી વ્યાજ, મહિનાના ભાગ માટે આખા મહિનાનું વ્યાજ, અને EMI અગાઉથી લીધો હોય ત્યારે આખી લોન પર વ્યાજ લેવાની મનાઈ કરે છે.
• પહેલા હપ્તાના વ્યાજનું બ્રેકઅપ લેખિતમાં માંગો, પછી ગ્રીવન્સ ઓફિસર અને, બેંક તથા NBFC માટે, 30 દિવસ પછી RBI CMS સુધી જાઓ.