ગોલ્ડ લોન પ્રતિ ગ્રામ દર સમજો: ભાવ × શુદ્ધતા × LTV

"ગોલ્ડ લોન પ્રતિ ગ્રામ" દર એટલે તમારા દાગીનામાં રહેલા શુદ્ધ સોનાના દરેક ગ્રામ પર લેન્ડર વધુમાં વધુ કેટલું ધિરાણ આપશે. તે ત્રણ આંકડાના ગુણાકારથી આવે છે: સોનાની શુદ્ધતા માટે પ્રકાશિત રેફરન્સ કિંમત, તમારા દાગીનાની શુદ્ધતા, અને RBIની 85%, 80% કે 75%ની લોન-ટુ-વેલ્યૂ (LTV) મર્યાદા. જો 22 કેરેટની રેફરન્સ કિંમત પ્રતિ ગ્રામ ₹12,800 હોય, તો 85% LTVએ નેટ સોનાના પ્રતિ ગ્રામ મહત્તમ ₹10,880 મળે, બુલેટ લોન માટેની કોઈ કપાત પહેલાં.

સૂત્ર

પ્રતિ ગ્રામ લોન = તમારી શુદ્ધતાની રેફરન્સ કિંમત × LTV મર્યાદા

કુલ લોન = પ્રતિ ગ્રામ લોન × સોનાનું નેટ વજન

RBIના લેન્ડિંગ અગેઇન્સ્ટ ગોલ્ડ એન્ડ સિલ્વર કોલેટરલ ડાયરેક્શન્સ, 2025, જે લેન્ડરોએ 1 એપ્રિલ 2026 સુધીમાં અપનાવવાના હતા, તે હેઠળ દરેક ભાગનો ચોક્કસ અર્થ છે.

1. રેફરન્સ કિંમત

લેન્ડરે આ બેમાંથી જે ઓછું હોય તે વાપરવું પડે:

• એ શુદ્ધતાના સોનાનો છેલ્લા 30 દિવસનો સરેરાશ બંધ ભાવ, અથવા
• આગલા દિવસનો બંધ ભાવ,

જે ઇન્ડિયા બુલિયન એન્ડ જ્વેલર્સ એસોસિએશન (IBJA) કે SEBI-નિયંત્રિત કોમોડિટી એક્સચેન્જે પ્રકાશિત કર્યો હોય. ઓછો આંકડો વાપરવાથી ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવે તો તમારી લોનની રકમ તરત વધતી નથી, અને લેન્ડર જે પ્રતિ ગ્રામ દર કહે તે ઘણી વાર સમાચારમાં દેખાતા ભાવથી પાછળ હોય છે.

ઉદાહરણ: 22 કેરેટ સોનાનો 30 દિવસનો સરેરાશ ભાવ પ્રતિ ગ્રામ ₹12,800 છે અને ગઈકાલનો બંધ ભાવ ₹13,200 હતો. લેન્ડરે ₹12,800 વાપરવા પડે. આ લેખના બધા ભાવ સમજવા માટે છે; વાસ્તવિક દર રોજ બદલાય છે.

2. શુદ્ધતા

સોનાની કિંમત તેની વાસ્તવિક શુદ્ધતા મુજબ ગણાય છે. જો તમારી ચોક્કસ શુદ્ધતા માટે ભાવ પ્રકાશિત ન થયો હોય, તો લેન્ડર સૌથી નજીકનો ભાવ લઈને પ્રમાણસર ગોઠવણ કરે છે. દાગીનાના સામાન્ય ગ્રેડ:

લેન્ડર બ્રાન્ચ પર શુદ્ધતા તપાસે છે, અને RBI કહે છે કે આ તપાસ તમારી હાજરીમાં થવી જોઈએ.

3. LTV મર્યાદા

RBIની LTV મર્યાદા સોનાના વજન પર નહીં, પણ એ લેન્ડર પાસેની તમારી કુલ કન્ઝમ્પ્શન ગોલ્ડ લોનની રકમ પર આધાર રાખે છે:

બુલેટ રિપેમેન્ટ લોનમાં LTV મૂળ રકમ વત્તા મુદતના અંતે ભરવાના વ્યાજ પર તપાસાય છે, તેથી તમને પ્રતિ ગ્રામ ઓછી રકમ મળે છે. આ મર્યાદાઓ ગોલ્ડ લોન ગાઇડમાં વિગતે સમજાવી છે.

₹12,800 રેફરન્સ કિંમતે પ્રતિ ગ્રામ ટેબલ

22 કેરેટની ₹12,800 રેફરન્સ કિંમત અને બીજી શુદ્ધતા માટે પ્રમાણસર કિંમત વાપરીને:

બુલેટ કૉલમમાં 85%ના આંકડાને 1.10થી ભાગ્યો છે, કારણ કે મૂળ રકમ વત્તા 12 મહિનાનું 10% સાદું વ્યાજ LTV મર્યાદામાં સમાવું જોઈએ. આ મહત્તમ રકમ છે. લેન્ડર હંમેશાં ઓછું ઓફર કરી શકે, અને કેટલીક સ્કીમ ઓછા વ્યાજ દરના બદલામાં પ્રતિ ગ્રામ ઓછી રકમ આપે છે.

ઉદાહરણથી સમજો: દાગીનાથી લોનની રકમ સુધી

પ્રિયા 25 ગ્રામ ગ્રોસ વજનનો 22 કેરેટનો હાર લાવે છે.

પગલું 1: નેટ વજન. લેન્ડર નંગ, હૂક અને બીજા બિન-સોનાના ભાગ માટે 3 ગ્રામ બાદ કરે છે. સોનાનું નેટ વજન: 25 − 3 = 22 ગ્રામ. આ કપાત તેને સમજાવવી પડે અને વેલ્યુએશન સર્ટિફિકેટમાં નોંધવી પડે.

પગલું 2: કિંમત. 22 ગ્રામ × ₹12,800 = ₹2,81,600.

પગલું 3: LTV. 85% × ₹2,81,600 = ₹2,39,360. આ ₹2.5 લાખથી ઓછું છે, તેથી 85%નો સ્લેબ લાગુ પડે.

• EMI કે નિયમિત વ્યાજવાળી લોન: ₹2,39,360 સુધી, એટલે પ્રતિ ગ્રામ ₹10,880.
• 10%ના દરે 12 મહિનાની બુલેટ: મૂળ રકમ × 1.10 ≤ ₹2,39,360, તેથી આશરે ₹2,17,600 સુધી, એટલે પ્રતિ ગ્રામ આશરે ₹9,891.

વધુ સોનું ગીરવે મૂકવાથી સ્લેબ બદલાય છે. જો પ્રિયા તેના બદલે ₹5,12,000ની કિંમતનું 40 ગ્રામ નેટ 22 કેરેટ સોનું ગીરવે મૂકે, તો 85%ની લોન ₹4,35,200 થાય, જે ₹2.5 લાખથી વધુ છે. તેથી 80%નો સ્લેબ લાગુ પડે: 80% × ₹5,12,000 = ₹4,09,600, એટલે પ્રતિ ગ્રામ ₹10,240. લોનની રકમ દરેક મર્યાદા વટાવે તેમ પ્રતિ ગ્રામ રકમ ઘટે છે.

EMI અને બુલેટ વચ્ચે પસંદગી કરતાં પહેલાં અમારા EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં માસિક ચુકવણી સરખાવો અને ગોલ્ડ લોન બુલેટ vs EMI રિપેમેન્ટ વાંચો.

તમારી ઓફર જાહેર દર કરતાં ઓછી કેમ હોઈ શકે

લેન્ડર અને કમ્પેરિઝન સાઇટ્સ ઘણી વાર એક જ "પ્રતિ ગ્રામ" આંકડો જાહેર કરે છે. તમારી વાસ્તવિક રકમ ઓછી હોઈ શકે કારણ કે:

• જાહેરાત 22 કેરેટ સોનું ધારે છે. ઓછી શુદ્ધતા એટલે પ્રમાણસર ઓછી રકમ.
• ગ્રોસ વજન એ નેટ વજન નથી. નંગ, મીનાકારી, લાખ અને હૂક બાદ થાય છે.
• રેફરન્સ કિંમત પાછળ ચાલે છે. તાજેતરમાં ભાવ વધ્યા હોય, તો 30 દિવસની સરેરાશ આજના ભાવથી ઓછી હશે.
• બુલેટ લોનમાં વ્યાજ LTVમાં ગણાય છે.
• તમારી કુલ લોન ₹2.5 લાખ કે ₹5 લાખ વટાવી શકે, જેનાથી LTV 80% કે 75% થઈ જાય.
• લેન્ડરની પોતાની પોલિસી અમુક સ્કીમ, શુદ્ધતા કે સ્થળ માટે ઓછું LTV રાખી શકે.

ભાવના ફેરફારથી તમારી પ્રતિ ગ્રામ રકમ કેવી રીતે બદલાય

લેન્ડર 30 દિવસની સરેરાશ અને આગલા દિવસના બંધ ભાવમાંથી ઓછું વાપરે છે, તેથી પ્રતિ ગ્રામ આંકડો ભાવના ફેરફાર પર અસમાન રીતે પ્રતિક્રિયા આપે છે:

• ભાવ ઝડપથી વધે ત્યારે, 30 દિવસની સરેરાશ પાછળ રહે છે, તેથી લેન્ડર ઓછી સરેરાશ જ વાપરતો રહે છે. તમારી પ્રતિ ગ્રામ રકમ આવતા અઠવાડિયાઓમાં ધીમે ધીમે જ વધે છે.
• ભાવ ઘટે ત્યારે, આગલા દિવસનો બંધ ભાવ સરેરાશથી નીચે જાય છે અને તરત રેફરન્સ બની જાય છે. તમારી પ્રતિ ગ્રામ રકમ તરત ઘટે છે.

ઉદાહરણ: જો 30 દિવસની સરેરાશ હજી ₹12,800 હોય અને ગઈકાલનો 22 કેરેટ બંધ ભાવ ઘટીને ₹12,200 થાય, તો લેન્ડરે ₹12,200 વાપરવા પડે. 85% LTVએ પ્રતિ ગ્રામ રકમ ₹10,880થી ઘટીને ₹10,370 થાય, પ્રતિ ગ્રામ ₹510નો ઘટાડો. 22 ગ્રામ નેટ સોના પર એ આશરે ₹11,220 ઓછી લોન.

આ નિયમ લેન્ડરને સોનાની વધુ કિંમત આંકવાથી બચાવે છે, પણ ચાલુ લોન માટે પણ મહત્ત્વનો છે, કારણ કે LTV આખી મુદત દરમિયાન જળવાવું જોઈએ. ભાવમાં મોટો ઘટાડો થાય તો લોનનો થોડો ભાગ ભરવાની માંગ આવી શકે.

તમે કેટલું ગીરવે મૂકી શકો તેની મર્યાદા

RBIના નિયમો એક લોન લેનારની બધી ગોલ્ડ લોન મળીને જથ્થાની મર્યાદા પણ રાખે છે:

• સોનાના ઘરેણાં અને દાગીના: કુલ 1 કિલોગ્રામ સુધી.
• સોનાના સિક્કા: કુલ 50 ગ્રામ સુધી.
• સ્વીકાર્ય નથી: બાર અને બુલિયન જેવું પ્રાથમિક સોનું.

જો તમારી પાસે ખરીદીના બિલ ન હોય, તો લેન્ડર માલિકીનું સ્વ-ઘોષણાપત્ર (સેલ્ફ-ડિક્લેરેશન) સ્વીકારી શકે.

તમારું વેલ્યુએશન કેવી રીતે તપાસવું

1. શુદ્ધતાની તપાસ જાતે જુઓ. તે તમારી હાજરીમાં થવી જોઈએ.
2. વેલ્યુએશન સર્ટિફિકેટ માંગો, જેમાં કેરેટ, ગ્રોસ વજન, નેટ વજન, કપાત, ફોટો અને મંજૂરી વખતની કિંમત હોય. તે બે નકલમાં અપાય છે; તમારી નકલ સાચવી રાખો.
3. વપરાયેલી રેફરન્સ કિંમત તપાસો, એ તારીખના IBJA કે એક્સચેન્જના પ્રકાશિત ભાવ સાથે.
4. લાગુ કરેલું LTV ખાતરી કરો, અને તેમાં બુલેટ વ્યાજ ગણાયું છે કે નહીં.
5. સહી કરતાં પહેલાં કી ફેક્ટ્સ સ્ટેટમેન્ટ વાંચો, દર, APR અને ચાર્જ માટે. વ્યાજ પોતે કેવી રીતે તપાસવું તે અમારી ગોલ્ડ લોન વ્યાજની ગણતરી ગાઇડ બતાવે છે.

જો તમે લોન એક વર્ષથી વધુ રાખવાનું વિચારતા હો, તો ધ્યાન રાખો કે રિન્યૂઅલ વખતે સોનાની ફરી કિંમત ગણાય છે, તેથી પ્રતિ ગ્રામ આંકડો વધી કે ઘટી શકે. જો તમે સોનું મુખ્યત્વે દાગીના તરીકે નહીં પણ રોકાણ તરીકે રાખતા હો, તો ગોલ્ડ ETF vs SGB vs ડિજિટલ ગોલ્ડ બીજાં સ્વરૂપોની સરખામણી કરે છે.

મુખ્ય મુદ્દા

• પ્રતિ ગ્રામ લોન = તમારી શુદ્ધતાની રેફરન્સ કિંમત × RBIની LTV મર્યાદા; કુલ લોન = પ્રતિ ગ્રામ રકમ × સોનાનું નેટ વજન.
• લેન્ડરે IBJA કે SEBI-નિયંત્રિત એક્સચેન્જના 30 દિવસના સરેરાશ અને આગલા દિવસના બંધ ભાવમાંથી ઓછો ભાવ વાપરવો પડે.
• 18 કેરેટ સોનામાં સોનું ઓછું હોવાથી તેના પર 22 કેરેટ કરતાં પ્રતિ ગ્રામ આશરે 18% ઓછું મળે છે.
• LTV ₹2.5 લાખ સુધી 85%, ₹5 લાખ સુધી 80% અને તેનાથી વધુ પર 75% છે, અને બુલેટ લોનમાં વ્યાજ મર્યાદામાં ગણાય છે.
• નંગ અને ફિટિંગ બાદ થાય છે, તેથી હંમેશાં નેટ વજન અને વેલ્યુએશન સર્ટિફિકેટ તપાસો.