પીએમ આવાસ સબસિડી બાકી? બેંક અને સત્તામંડળમાં ફોલો-અપ
2026માં પીએમ આવાસ યોજનાની સબસિડી અટકી છે? જાણો પૈસા કોની પાસે છે (બેંક, નોડલ એજન્સી કે હાઉસિંગ સત્તામંડળ), સ્ટેટસ કેમ જોવું અને ફરિયાદ ક્યાં કરવી.

આ લેખમાં
તમારી હાઉસિંગ સબસિડી "પેન્ડિંગ" દેખાય છે, તો પહેલું કામ છે એ જાણવું કે ફાઇલ કોની પાસે છે. PMAY-U 2.0ની હોમ લોન વ્યાજ સબસિડીમાં તમારી બેંક કે હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપની ક્લેમ ફાઇલ કરે છે અને પૈસા જમા કરે છે, સરકાર સેન્ટ્રલ નોડલ એજન્સી દ્વારા ફંડ છોડે તે પછી. ગ્રાન્ટવાળા ભાગો (લાભાર્થી આધારિત બાંધકામ અને ભાગીદારીમાં પરવડે તેવા આવાસ)માં તે તમારી સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થા કે રાજ્ય હાઉસિંગ એજન્સી છે. ફાઇલ કઈ કચેરીમાં છે તે ખબર પડે પછી અરજી ID સાથેનું લેખિત ફોલો-અપ સામાન્ય રીતે જવાબ લાવે છે.
આ ગાઇડ ઓક્ટોબર 2026 મુજબ ફોલો-અપની રીત સમજાવે છે: દરેક તબક્કાનો અર્થ, શું જોઈએ, શું સુધારવું અને ફરિયાદ ક્યાં કરવી. સબસિડીના નિયમો માટે અમારી PMAY-U 2.0 હોમ લોન સબસિડી ગાઇડ વાંચો.
આ કોને લાગુ પડે છે
- PMAY-U 2.0 વ્યાજ સબસિડી યોજના (ISS) હેઠળના હોમ લોન ગ્રાહકો, જેમનો સબસિડી હપ્તો લોન ખાતામાં નથી પહોંચ્યો.
- PMAY-U 2.0 BLC કે AHP હેઠળ જેમનું ઘર મંજૂર થયું છે અને ગ્રાન્ટનો હપ્તો અટક્યો છે તેવા પરિવારો.
- પીએમ આવાસ ગ્રામીણના હપ્તાની રાહ જોતા ગ્રામીણ પરિવારો (અમારી પીએમ આવાસ ગ્રામીણ ગાઇડ જુઓ; આ કામ તાલુકા કચેરી સંભાળે છે).
- જૂના CLSS ક્લેમ પાછળ પડેલા ઉધાર લેનારા. એ યોજના 2021-22માં નવી લોન માટે બંધ થઈ, તેથી હવે ફક્ત જૂના બાકી ક્લેમ કે વસૂલાતના કેસ બચ્યા છે.
પૈસા કેવી રીતે આવે છે (ઓક્ટોબર 2026 સુધી)
| યોજના | તમારે કોની સાથે વાત કરવી | પૈસા કોણ છોડે | પૈસા ક્યાં આવે |
|---|---|---|---|
| PMAY-U 2.0 ISS (હોમ લોન સબસિડી) | તમારો લેન્ડર (પ્રાઇમરી લેન્ડિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂશન, PLI) | MoHUA, સેન્ટ્રલ નોડલ એજન્સી (NHB, HUDCO કે SBI) દ્વારા PLIને | તમારું હોમ લોન ખાતું, 5 વાર્ષિક હપ્તા સુધીમાં |
| PMAY-U 2.0 BLC (પોતાની જમીન પર ઘર) | સ્થાનિક સંસ્થા (ULB) / રાજ્ય હાઉસિંગ એજન્સી | કેન્દ્ર અને રાજ્યનો હિસ્સો, તબક્કાવાર | તમારું આધાર સાથે જોડાયેલું બેંક ખાતું |
| PMAY-U 2.0 AHP (પરવડે તેવા આવાસ પ્રોજેક્ટ) | પ્રોજેક્ટ ચલાવતી રાજ્ય કે ULB એજન્સી | કેન્દ્ર અને રાજ્યનો હિસ્સો પ્રોજેક્ટને | ઘરની કિંમતમાં સરભર |
| PMAY-G (ગ્રામીણ) | ગ્રામ પંચાયત / તાલુકા વિકાસ કચેરી | કેન્દ્ર અને રાજ્યનો હિસ્સો, તબક્કાવાર | તમારું આધાર સાથે જોડાયેલું બેંક ખાતું |
ISS વિશે સત્તાવાર યોજના પેજ કહે છે કે સબસિડી પાંચ વાર્ષિક હપ્તામાં DBT દ્વારા લોન ખાતામાં આવે છે, જો લોન ચાલુ હોય અને છૂટી થવાના સમયે 50%થી વધુ મુદ્દલ બાકી હોય. કુલ રકમ ₹1.80 લાખ સુધી મર્યાદિત છે. લેન્ડરે લોન ચુકવણીના 30 દિવસમાં પહેલા હપ્તાનો ક્લેમ કરવાનો હોય છે.
સબસિડી કયા કારણે અટકે છે
| કારણ | ક્યાં અટકી છે | ઉકેલ |
|---|---|---|
| લેન્ડરે ક્લેમ ફાઇલ નથી કર્યો | બેંક / HFC | અરજી ID સાથે PMAY સેલને લેખિત વિનંતી |
| ક્લેમ ફાઇલ થયો, નોડલ એજન્સી પાસેથી ફંડ હજુ નથી આવ્યું | CNA / MoHUA | રાહ જુઓ, પણ લેન્ડર પાસે ક્લેમની તારીખ અને રેફરન્સ માગો |
| લોન ઓવરડ્યૂ કે NPA | બેંક | બાકી રકમ ભરો; લેન્ડરને ફરી ક્લેમ કરવા કહો |
| 50%થી વધુ મુદ્દલ ભરાઈ ગઈ | બેંક | પછીના હપ્તા રદ; સુધારી શકાય નહીં |
| ઘરનું જિયો-ટેગ બાકી (બાંધકામના કેસમાં દરેક હપ્તા પહેલાં, તૈયાર ઘરમાં ચોથા હપ્તા પહેલાં) | બેંક / તમે | લેન્ડર દ્વારા જિયો-ટેગિંગ પૂરું કરો |
| પરિવારના કોઈ સભ્યનો આધાર મેળ ખાતો નથી, કે કોઈ સભ્ય પાસે પહેલેથી પાકું ઘર છે | પોર્ટલ / ULB | ડેટા સુધારો; ખરેખર ઘર હોય તો તમે પાત્ર નથી |
| લોન 1 સપ્ટેમ્બર 2024 પહેલાં મંજૂર થઈ | બેંક | PMAY-U 2.0માં પાત્ર નથી |
| BLCનો તબક્કો ચકાસાયો નથી | ULB | તબક્કાની તપાસ અને જિયો-ટેગની વિનંતી કરો |
તૈયાર રાખવાના દસ્તાવેજ
- PMAY-U 2.0 અરજી ID (યુનિફાઇડ વેબ પોર્ટલ પરથી) કે PMAY-G રજિસ્ટ્રેશન નંબર
- લોનનો સેન્કશન લેટર, લોન ખાતા નંબર અને ચુકવણીની તારીખો
- પોર્ટલ પર દાખલ પરિવારના તમામ સભ્યોના આધાર
- તાજું લોન સ્ટેટમેન્ટ, જેમાં દેખાય કે કોઈ સબસિડી જમા થઈ છે કે નહીં
- બાંધકામના કેસમાં: બિલ્ડિંગ પ્લાન મંજૂરી, તબક્કાના ફોટો, કમ્પ્લીશન કે ઓક્યુપન્સી સર્ટિફિકેટ
- અરજી વખતે આપેલું આવકનું સ્વ-ઘોષણાપત્ર કે સોગંદનામું
- દરેક પત્ર, ઇમેઇલ અને ફરિયાદ નંબરની નકલ
પગલાવાર ફોલો-અપ
પગલું 1: પોર્ટલ પર સ્ટેટસ જુઓ
pmay-urban.gov.in દ્વારા PMAY-U 2.0 પોર્ટલ પર તમારા અરજી ID કે રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબરથી લોગ ઇન કરો. તબક્કો જુઓ: રજિસ્ટર્ડ, ડ્યૂ ડિલિજન્સ, ક્લેમ સબમિટ, ક્લેમ મંજૂર, સબસિડી છૂટી. સ્ટેટસ ડાઉનલોડ કરો કે સ્ક્રીનશોટ લો.
પગલું 2: લેન્ડરને લેખિતમાં પૂછો (ISS)
ફક્ત બ્રાન્ચ કાઉન્ટર પર નહીં, પણ લેન્ડરના હોમ લોન કે PMAY સેલને લખો. ચાર સવાલ પૂછો: ક્લેમ ફાઇલ થયો છે, કઈ તારીખે, નોડલ એજન્સીમાં ક્લેમનું સ્ટેટસ શું છે, અને કોઈ રકમ મળી છે પણ જમા નથી થઈ? PLI યુઝર મેન્યુઅલ મુજબ ફંડ પહોંચે પછી સબસિડી તમારા લોન ખાતામાં જમા કરવાની જવાબદારી લેન્ડરની છે.
પગલું 3: તમારી બાજુની ખામી સુધારો
બાકી EMI ભરો, જિયો-ટેગ પૂરું કરો, આધાર કે નામની ભૂલ સુધારો, અને ઘર બાંધકામ હેઠળ હતું તો કમ્પ્લીશન સર્ટિફિકેટ જમા કરાવો.
પગલું 4: ULB કે હાઉસિંગ એજન્સીમાં ફોલો-અપ (BLC, AHP)
અરજી ID લઈને તમારી મહાનગરપાલિકા કે નગરપાલિકાના PMAY સેલમાં જાઓ. તબક્કો, છેલ્લા જિયો-ટેગની તારીખ અને અટકવાનું કારણ પૂછો. લેખિત અરજી આપો અને સિક્કાવાળી પહોંચ લો.
પગલું 5: ઉપર રજૂઆત કરો
30 દિવસમાં કંઈ ન થાય તો નીચે મુજબ ફરિયાદ આગળ વધારો.
ઉદાહરણ: વિલંબ તમને કેટલો મોંઘો પડે
પ્રિયાનો બીજા વર્ષનો ₹36,000નો ISS હપ્તો 12 મહિના મોડો લોન ખાતામાં આવે છે. તેની લોનનો દર 8.5% છે. એ ₹36,000 પર એક વધારાના વર્ષનું વ્યાજ આશરે 36,000 × 8.5% = ₹3,060 થાય. શરતો પૂરી હોય તો સબસિડી જતી નથી, પણ તે એવું વ્યાજ ભરે છે જે અન્યથા બચી જાત. જો એ વર્ષે તેણે એટલું પ્રીપેમેન્ટ કર્યું હોત કે બાકી મુદ્દલ લોનના 50%થી નીચે જાય, તો હપ્તો આખો રદ થઈ જાત. પાંચેય હપ્તા આવે ત્યાં સુધી પ્રીપેમેન્ટ મર્યાદિત રાખો. મુદ્દલ ઘટે ત્યારે EMI કે મુદત કેવી રીતે બદલાય તે EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં જુઓ.
ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી
- લેન્ડરનો ગ્રીવન્સ સેલ: બેંક કે HFC પાસે અટકેલી ISS સમસ્યાઓ માટે. ફરિયાદ નંબર નોંધો.
- RBI ઇન્ટિગ્રેટેડ ઓમ્બડ્સમેન (cms.rbi.org.in): બેંક, NBFC કે HFC 30 દિવસમાં જવાબ ન આપે કે યોગ્ય કારણ વગર ફરિયાદ નકારે, જેમ કે ક્લેમ ફાઇલ ન કરવો કે મળેલા પૈસા જમા ન કરવા. જુઓ બેંક ફરિયાદનું નિરાકરણ ન કરે ત્યારે.
- MoHUA PMAY-U હેલ્પડેસ્ક: સત્તાવાર ISS પેજ પર ફોન નંબર 011-23060484, 011-23063620, 011-23063567 અને 011-23061827, અને ઇમેઇલ pmayumis-support[at]gov[dot]in આપેલા છે.
- CPGRAMS (pgportal.gov.in): આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (શહેરી) કે ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલય (ગ્રામીણ), અથવા તમારા રાજ્યના આવાસ વિભાગ સામે ફરિયાદ નોંધાવો.
ફોલો-અપ પત્રનો નમૂનો
પ્રતિ: PMAY સેલ / ગ્રીવન્સ ઓફિસર, [લેન્ડરનું નામ], [બ્રાન્ચ] વિષય: PMAY-U 2.0 ISS સબસિડી જમા થઈ નથી – લોન ખાતું [નંબર], અરજી ID [ID]
મારી ₹[રકમ]ની હોમ લોન [તારીખ]ના રોજ મંજૂર થઈ અને [તારીખ]ના રોજ ચૂકવાઈ. મારી PMAY-U 2.0 અરજી [ID]નું સ્ટેટસ "[સ્ટેટસ]" દેખાય છે. [તારીખ] સુધી મારા લોન ખાતામાં કોઈ સબસિડી જમા થઈ નથી. કૃપા કરીને જણાવો (1) સેન્ટ્રલ નોડલ એજન્સી પાસે ક્લેમ ફાઇલ થયો છે કે નહીં અને કઈ તારીખે, (2) તેનું હાલનું સ્ટેટસ, અને (3) કોઈ રકમ મળી છે જે જમા નથી થઈ. મારા EMI નિયમિત છે અને જિયો-ટેગ પૂરું થઈ ગયું છે. કૃપા કરીને 30 દિવસમાં જવાબ આપો.
[નામ, મોબાઇલ, તારીખ]
નકલી "સબસિડી રિલીઝ" એજન્ટથી સાવધાન
PMAY પોર્ટલ પર રજિસ્ટ્રેશન કે સબસિડી છૂટી કરાવવાની કોઈ ફી નથી. સબસિડી "મંજૂર" કે "ઝડપી" કરાવવા પૈસા માગતા કોલર કે વેબસાઇટ યોજનાનો ભાગ નથી. ફક્ત gov.inથી પૂરા થતા સરકારી પોર્ટલ અને તમારા લેન્ડરનો ઉપયોગ કરો. પૈસા ગયા હોય તો cybercrime.gov.in પર જાણ કરો કે 1930 પર કોલ કરો; અમારી સાયબર ફ્રોડમાં પૈસા પાછા મેળવવાની ગાઇડ આગળનાં પગલાં સમજાવે છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- તમારી સબસિડી કોની પાસે છે તે શોધો: હોમ લોન સબસિડી માટે લેન્ડર, BLC/AHP માટે ULB કે રાજ્ય એજન્સી, અને PMAY-G માટે તાલુકા કચેરી.
- PMAY-U 2.0 ISS લોન ખાતામાં પાંચ વાર્ષિક હપ્તા સુધીમાં આવે છે, ફક્ત ત્યારે જ્યારે લોન ચાલુ હોય અને 50%થી વધુ મુદ્દલ બાકી હોય.
- EMI નિયમિત રાખો, જિયો-ટેગિંગ પૂરું કરો અને આધારની ભૂલો સુધારો; આ સૌથી સામાન્ય અડચણો છે જે તમે જાતે સુધારી શકો.
- લેખિતમાં આગળ વધો: લેન્ડર, પછી બેંકની ભૂલ માટે RBI ઓમ્બડ્સમેન, અને સરકારી વિલંબ માટે CPGRAMS કે MoHUA હેલ્પડેસ્ક.
- એજન્ટને ક્યારેય પૈસા ન આપો. અહીંના તમામ નિયમો ઓક્ટોબર 2026 સુધીના છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
મારા હોમ લોન ખાતામાં પીએમ આવાસ સબસિડી કેમ જમા નથી થઈ?
સામાન્ય કારણો છે: લેન્ડરે ક્લેમ ફાઇલ નથી કર્યો, ક્લેમ સેન્ટ્રલ નોડલ એજન્સી પાસેથી ફંડની રાહ જુએ છે, લોન ઓવરડ્યૂ કે NPA છે, અડધાથી વધુ મુદ્દલ ભરાઈ ગઈ છે, ઘરનું જિયો-ટેગ બાકી છે, કે પરિવારના કોઈ સભ્યની આધાર વિગત મેળ ખાતી નથી. તમારા લેન્ડરને પૂછો કે આમાંથી કયું કારણ લાગુ પડે છે.
PMAY-U 2.0ની સબસિડી આવતાં કેટલો સમય લાગે?
PMAY-U 2.0માં લેન્ડરે લોન ચુકવણીના 30 દિવસમાં પહેલા હપ્તાનો ક્લેમ કરવાનો હોય છે, અને પછીના હપ્તા વર્ષમાં એક વાર. મંત્રાલય નોડલ એજન્સી દ્વારા ફંડ છોડે પછી જ પૈસા તમારા લોન ખાતામાં આવે છે, તેથી ફરિયાદ આગળ વધારતા પહેલાં ક્લેમ પછી થોડા મહિના આપો.
પીએમ આવાસ સબસિડી બાકી હોય તો કોનો સંપર્ક કરવો?
હોમ લોન વ્યાજ સબસિડી માટે તમારી બેંક કે હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ કંપનીથી શરૂઆત કરો, કારણ કે તે જ ક્લેમ ફાઇલ કરે છે અને પૈસા જમા કરે છે. લાભાર્થી આધારિત બાંધકામ કે ભાગીદારીમાં પરવડે તેવા આવાસ માટે તમારી સ્થાનિક સ્વરાજ્ય સંસ્થા કે રાજ્ય હાઉસિંગ એજન્સી, અને પીએમ આવાસ ગ્રામીણ માટે તાલુકા વિકાસ કચેરીનો સંપર્ક કરો.
બેંક પીએમ આવાસ સબસિડી જમા ન કરે તો RBIમાં ફરિયાદ થઈ શકે?
હા, જો સમસ્યા બેંકની સેવાની હોય, જેમ કે ક્લેમ ફાઇલ ન કરવો કે મળેલા પૈસા જમા ન કરવા. પહેલાં બેંકમાં ફરિયાદ કરો; 30 દિવસમાં જવાબ ન મળે તો cms.rbi.org.in પર ફરિયાદ કરો. વિલંબ સરકારની બાજુએ હોય તો તેના બદલે CPGRAMSનો ઉપયોગ કરો.
શું જૂની PMAY CLSS સબસિડી હજુ મળે છે?
ના. જૂની ક્રેડિટ લિંક્ડ સબસિડી યોજના 2021-22માં નવી લોન માટે બંધ થઈ. 2024માં મંજૂર PMAY-U 2.0એ તેની જગ્યાએ 1 સપ્ટેમ્બર 2024 કે પછી મંજૂર લોન માટે વ્યાજ સબસિડી યોજના લાવી છે.
શું પીએમ આવાસ સબસિડી છૂટી કરાવવા કોઈને પૈસા આપવા પડે?
ના. રજિસ્ટ્રેશન કે સબસિડી છૂટી કરાવવાની કોઈ ફી નથી. પીએમ આવાસના પૈસા ઝડપથી અપાવવાના નામે પૈસા માગનાર અધિકૃત નથી; તેની ફરિયાદ સ્થાનિક સંસ્થા, બેંક કે CPGRAMSમાં કરો, અને પૈસા ગયા હોય તો cybercrime.gov.in કે 1930 પર.
આ લેખ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે, વ્યક્તિગત નાણાકીય, ટેક્સ કે કાનૂની સલાહ નથી. કોઈ પણ નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી બેંક, લેન્ડર અથવા યોગ્ય સલાહકાર પાસેથી ખાતરી કરો.