પીએમ કિસાન સન્માન નિધિ 2026: ઈ-કેવાયસી, સ્ટેટસ, 24મો હપતો
પીએમ કિસાન સન્માન નિધિ: વર્ષે ₹6,000, ₹2,000ના ત્રણ હપતા, કોણ બાકાત છે, ઈ-કેવાયસી કેવી રીતે કરવું, લાભાર્થી સ્ટેટસ ચેક અને અટકેલો હપતો કેવી રીતે સુધારવો.
આ લેખમાં
- પીએમ કિસાન કેવી રીતે કામ કરે છે
- કોણ પાત્ર છે અને કોણ બાકાત
- ઉદાહરણ: એક પરિવારને કેટલું મળે
- પીએમ કિસાન ઈ-કેવાયસી કેવી રીતે કરવું
- પીએમ કિસાન લાભાર્થી સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું
- નવા ખેડૂત તરીકે રજિસ્ટ્રેશન કેવી રીતે કરવું
- હપતો નથી આવ્યો: સામાન્ય કારણો અને ઉકેલ
- પોર્ટલ પરની બીજી સેવાઓ
- ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી
- મુખ્ય મુદ્દા
પીએમ કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) પાત્ર જમીનધારક ખેડૂત પરિવારોને વર્ષે ₹6,000, ₹2,000ના ત્રણ હપતામાં સીધા તેમના આધાર સાથે જોડાયેલા બેંક ખાતામાં આપે છે. પૈસા મળતા રહે તે માટે તમારું ઈ-કેવાયસી પૂરું હોવું જોઈએ, જમીનના રેકોર્ડ ચકાસાયેલા હોવા જોઈએ અને બેંક ખાતું આધાર સાથે જોડાયેલું હોવું જોઈએ. ઓક્ટોબર 2026 સુધી યોજના ચાલુ છે: 23મો હપતો 20 જૂન 2026ના રોજ છૂટો થયો, અને પીએમ કિસાનના સત્તાવાર હેન્ડલે 23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ જાહેરાત કરી કે 24મો હપતો 30 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ આવશે.
પીએમ કિસાન કેવી રીતે કામ કરે છે
- તે ભારત સરકારના 100% ફંડિંગવાળી કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજના છે, જે 1 ડિસેમ્બર 2018થી અમલમાં છે.
- પરિવાર એટલે પતિ, પત્ની અને સગીર બાળકો. ફાયદો પરિવાર દીઠ છે, વ્યક્તિ દીઠ નહીં.
- રાજ્ય સરકારો પાત્ર પરિવારોની ઓળખ કરે છે અને જમીનના રેકોર્ડ ચકાસે છે; પૈસા ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફરથી મોકલાય છે.
- દર વર્ષે હપતા ચાર-ચાર મહિનાના ત્રણ ગાળામાં આવે છે: એપ્રિલ-જુલાઈ, ઓગસ્ટ-નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર-માર્ચ.
- સત્તાવાર પોર્ટલ મુજબ એપ્રિલ-જુલાઈ 2026-27ના ગાળામાં આશરે 9.44 કરોડ ખેડૂતોને લાભ મળ્યો.
પીએમ-કિસાન આવક સહાય છે, લોન નહીં; સસ્તી પાક લોન માટે જુઓ કે KCC લોન પર વ્યાજ સહાય યોજના કેવી રીતે કામ કરે છે.
કોણ પાત્ર છે અને કોણ બાકાત
બધા જમીનધારક ખેડૂત પરિવારો પાત્ર છે, સિવાય કે તેઓ કોઈ બાકાત શ્રેણીમાં આવતા હોય. બાકાત:
| બાકાત શ્રેણી | વિગત |
|---|---|
| સંસ્થાકીય જમીનધારકો | ટ્રસ્ટ, કંપની, સંસ્થાઓના નામે જમીન |
| બંધારણીય હોદ્દા | એવા પરિવારો જેમાં કોઈ હાલના કે ભૂતપૂર્વ બંધારણીય હોદ્દેદાર, મંત્રી, સાંસદ, ધારાસભ્ય, વિધાન પરિષદ સભ્ય, મેયર કે જિલ્લા પંચાયત પ્રમુખ હોય |
| સરકારી કર્મચારીઓ | કેન્દ્ર/રાજ્ય સરકાર, PSU, સ્વાયત્ત સંસ્થા અને સ્થાનિક સંસ્થાના હાલના કે નિવૃત્ત કર્મચારીઓ (ગ્રુપ D, વર્ગ IV અને MTS બાકાત નથી) |
| પેન્શનરો | ₹10,000 કે વધુ માસિક પેન્શનવાળા નિવૃત્ત પેન્શનરો (ગ્રુપ D/વર્ગ IV/MTS બાકાત નથી) |
| ઇન્કમ ટેક્સ ભરનારા | જેમણે છેલ્લા આકારણી વર્ષમાં ઇન્કમ ટેક્સ ભર્યો |
| પ્રોફેશનલ | વ્યાવસાયિક સંસ્થાઓમાં રજિસ્ટર્ડ અને પ્રેક્ટિસ કરતા ડોક્ટર, એન્જિનિયર, વકીલ, CA અને આર્કિટેક્ટ |
જમીનની કટ-ઓફ તારીખ: યોજના જમીન માટે 1 ફેબ્રુઆરી 2019ને કટ-ઓફ ગણે છે. એ તારીખ પછી લીધેલી જમીનથી સામાન્ય રીતે નવો પરિવાર પાત્ર બનતો નથી, સિવાય કે માલિકના મૃત્યુ પછી જમીન વારસામાં મળે. 2026માં વિભાગે જણાવ્યું કે 1 ફેબ્રુઆરી 2019 પછી જમીન લેવી અને પરિવારના એકથી વધુ સભ્યોને (જેમ કે પતિ અને પત્ની બંનેને) લાભ મળવો જેવા શંકાસ્પદ કેસોમાં ભૌતિક ચકાસણી સુધી ચુકવણી અટકાવાઈ છે.
ખોટી જાહેરાતથી લાભ લેનારે પૈસા પરત કરવા પડે છે અને કાનૂની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે; અપાત્ર લાભાર્થીઓ માટે પોર્ટલ પર ઓનલાઇન રિફંડનો વિકલ્પ છે.
ઉદાહરણ: એક પરિવારને કેટલું મળે
| ગાળો | ગણતરી | રકમ |
|---|---|---|
| એક હપતો | ₹2,000 | |
| એક વર્ષ | 3 × ₹2,000 | ₹6,000 |
| પહેલાથી 24મા હપતા સુધી | 24 × ₹2,000 | ₹48,000 |
જે પરિવારને યોજના શરૂ થઈ ત્યારથી દરેક હપતો મળ્યો હોય, તેને 24મા હપતા સુધીમાં ₹48,000 મળી ચૂક્યા હશે. જો પતિ અને પત્ની બંને અલગ-અલગ રજિસ્ટર્ડ હોય, તો એક જ માન્ય ગણાય: પરિવારની મર્યાદા તો પણ વર્ષે ₹6,000 છે, અને વધારાની ચુકવણી વસૂલ થઈ શકે.
પીએમ કિસાન ઈ-કેવાયસી કેવી રીતે કરવું
ઈ-કેવાયસી ફરજિયાત છે. આમાંથી કોઈ એક રીત પસંદ કરો:
- પોર્ટલ પર OTPથી ઈ-કેવાયસી: pmkisan.gov.in પર જાઓ, ફાર્મર્સ કોર્નરમાં eKYC ખોલો, આધાર નાખો અને આધાર સાથે જોડાયેલા મોબાઇલ પર આવેલો OTP ભરો.
- પીએમ કિસાન મોબાઇલ એપ પર ફેસ ઓથેન્ટિકેશન: તમારો મોબાઇલ આધાર સાથે જોડાયેલો ન હોય તો ઉપયોગી.
- કોમન સર્વિસ સેન્ટર (CSC) પર બાયોમેટ્રિક ઈ-કેવાયસી: તમારું આધાર કાર્ડ અને રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ સાથે રાખો.
એ પણ ખાતરી કરો કે તમારું બેંક ખાતું DBT માટે આધાર સાથે સીડ અને NPCI સાથે મેપ થયેલું હોય; આ તમારી બેંક બ્રાન્ચ કે ઇન્ડિયા પોસ્ટ પેમેન્ટ્સ બેંક કરી શકે. બેંક KYC પણ અપડેટ રાખો; અમારી ગાઇડ બેંક KYC અપડેટ જુઓ.
ફાર્મર આઈડી: એગ્રીસ્ટેક ફાર્મર રજિસ્ટ્રી હેઠળ ઘણાં રાજ્યો હવે નવા રજિસ્ટ્રેશન માટે ફાર્મર આઈડી માગે છે અને તેને પીએમ કિસાન સાથે જોડે છે. તમારા તલાટી કે ખેતીવાડી કચેરીને પૂછો કે તમારા રાજ્યમાં તે જરૂરી છે કે નહીં.
પીએમ કિસાન લાભાર્થી સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું
- pmkisan.gov.in ખોલો અને ફાર્મર્સ કોર્નરમાં Know Your Status પર ક્લિક કરો.
- તમારો રજિસ્ટ્રેશન નંબર નાખો. ખબર ન હોય તો Know your registration number લિંકથી મોબાઇલ કે આધાર નંબર નાખીને મેળવો.
- કેપ્ચા અને રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ પર આવેલો OTP ભરો.
- ચાર બાબતો જુઓ: ઈ-કેવાયસી સ્ટેટસ, લેન્ડ સીડિંગ, આધાર-બેંક સીડિંગ અને ચુકવણીની તારીખો સાથે હપતાનો ઇતિહાસ.
તમે પોર્ટલ પર ગામવાર Beneficiary List પણ જોઈ શકો, કે પોર્ટલ અને એપ પર કિસાન ઈ-મિત્ર ચેટબોટને પૂછી શકો.
નવા ખેડૂત તરીકે રજિસ્ટ્રેશન કેવી રીતે કરવું
- પોર્ટલ પર New Farmer Registration પસંદ કરો (કે CSC પર જાઓ).
- ગ્રામીણ કે શહેરી ખેડૂત પસંદ કરો, આધાર, મોબાઇલ અને રાજ્ય ભરો.
- નામ બરાબર આધાર મુજબ, બેંક વિગતો અને જમીનની વિગતો (સર્વે નંબર) ભરો.
- જમીનના કાગળ અપલોડ કરી જમા કરો. મંજૂરી પહેલાં રાજ્ય તમારા જમીન રેકોર્ડ ચકાસે છે.
- વિનંતીને Status of Self Registered Farmerમાં ટ્રેક કરો.
હપતો નથી આવ્યો: સામાન્ય કારણો અને ઉકેલ
વિગતવાર માર્ગદર્શન માટે પીએમ કિસાન પેમેન્ટ પેન્ડિંગ: કેવી રીતે સુધારવું જુઓ.
- ઈ-કેવાયસી બાકી: OTP, ફેસ ઓથેન્ટિકેશન કે CSCથી પૂરું કરો.
- લેન્ડ સીડિંગ "No": જમીન રેકોર્ડની ચકાસણી માટે તલાટી કે તાલુકા ખેતીવાડી કચેરીનો સંપર્ક કરો.
- આધાર બેંક સાથે સીડ નથી / NPCI મેપિંગ નથી: તમારી બેંક બ્રાન્ચ જાઓ.
- આધાર, બેંક અને જમીન રેકોર્ડમાં નામનો ફરક: મૂળ રેકોર્ડમાં સુધારો કરાવી વિગતો અપડેટ કરો.
- કેસ ચકાસણીમાં: બાકાત ચકાસણીમાં ફ્લેગ થયો હોય તો ભૌતિક ચકાસણીમાં સહકાર આપો.
- બેંક સ્તરે ચુકવણી નિષ્ફળ: ખાતું નિષ્ક્રિય કે બંધ તો નથી તે જુઓ; તેને ફરી ચાલુ કરાવો.
પોર્ટલ પરની બીજી સેવાઓ
pmkisan.gov.inના ફાર્મર્સ કોર્નરમાં તમે આ પણ કરી શકો:
- પીએમ કિસાન રેકોર્ડ સાથે જોડાયેલો મોબાઇલ નંબર અપડેટ કરો.
- સિસ્ટમે ફ્લેગ કરેલી બેંક કે આધાર જેવી ખૂટતી માહિતી અપડેટ કરો.
- તમે બીજા રાજ્યમાં ગયા હો અને ત્યાં જમીન હોય તો સ્ટેટ ટ્રાન્સફરની વિનંતી કરો.
- હવે પાત્ર ન હો, જેમ કે ઇન્કમ ટેક્સ ભરવા લાગ્યા હો, તો લાભ સ્વેચ્છાએ છોડો, અને અપાત્ર હતા ત્યારે મળેલી રકમ પરત કરવા Online Refund વાપરો.
આ જાતે કરવાથી પછી વસૂલાતની નોટિસ નથી આવતી, જે ત્યારે સામાન્ય છે જ્યારે પરિવારનો કોઈ સભ્ય ઇન્કમ ટેક્સ ભરવા લાગે કે મર્યાદાથી વધુ પેન્શન સાથે નિવૃત્ત થાય.
ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી
- pmkisan.gov.inના ફાર્મર્સ કોર્નરમાં Helpdesk - Query Form વાપરો; તમારો રજિસ્ટ્રેશન, આધાર, ખાતા કે મોબાઇલ નંબર નાખી સમસ્યા જણાવો.
- તાલુકા, જિલ્લા કે રાજ્ય સ્તરે પીએમ કિસાન નોડલ અધિકારીનો સંપર્ક કરો; પોર્ટલ પર Search your Point of Contact વિકલ્પ છે.
- વિભાગ દ્વારા સામાન્ય રીતે જણાવાતી પીએમ કિસાન હેલ્પલાઇનમાં 155261 અને 011-24300606 અને ઈમેલ pmkisan-ict@gov.in સામેલ છે; હાલની યાદી માટે પોર્ટલનું સંપર્ક પેજ જુઓ.
- તો પણ ઉકેલ ન આવે તો CPGRAMS (pgportal.gov.in) પર કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ વિભાગના નામે ફરિયાદ નોંધાવો.
છેતરપિંડીથી સાવધાન. પીએમ કિસાન રજિસ્ટ્રેશન અને સ્ટેટસ ચેક સત્તાવાર પોર્ટલ પર મફત છે. વોટ્સએપ કે SMS પર આવેલી "પીએમ કિસાન" લિંક કે APK ફાઇલ પર ક્લિક ન કરો, અને ક્યારેય OTP શેર ન કરો. ઠગો નકલી ઈ-કેવાયસી લિંકથી બેંક ખાતાં ખાલી કરે છે; અમારી ગાઇડ UPI સ્કેમ અને શું કરવું જુઓ. પૈસા કપાય તો તરત 1930 કે cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો.
જે ખેડૂતોને ધિરાણ પણ જોઈએ, તેઓ કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ લોન (પોર્ટલ પર KCC ફોર્મની લિંક છે) કે કૃષિ ગોલ્ડ લોન જોઈ શકે.
મુખ્ય મુદ્દા
- પીએમ કિસાન પાત્ર જમીનધારક ખેડૂત પરિવારોને વર્ષે ₹6,000, ₹2,000ના ત્રણ હપતામાં આપે છે.
- 23મો હપતો 20 જૂન 2026ના રોજ આવ્યો; 24મો 30 ઓક્ટોબર 2026 માટે જાહેર થયો.
- પૈસા મેળવવા ઈ-કેવાયસી, લેન્ડ સીડિંગ અને આધાર-બેંક (NPCI) સીડિંગ ત્રણેય જરૂરી છે.
- ઇન્કમ ટેક્સ ભરનારા, સરકારી કર્મચારીઓ, ₹10,000+ પેન્શનવાળા પેન્શનરો અને પ્રેક્ટિસ કરતા પ્રોફેશનલ બાકાત છે.
- માત્ર pmkisan.gov.in, પીએમ કિસાન એપ કે CSCનો ઉપયોગ કરો, અને ક્યારેય OTP શેર ન કરો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
પીએમ કિસાનમાં કેટલા પૈસા મળે છે?
પીએમ કિસાન પાત્ર જમીનધારક ખેડૂત પરિવારોને વર્ષે ₹6,000 આપે છે, જે ₹2,000ના ત્રણ સરખા હપતામાં સીધા આધાર સાથે જોડાયેલા બેંક ખાતામાં આવે છે.
પીએમ કિસાનનો 24મો હપતો ક્યારે આવશે?
પીએમ કિસાનના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલે 23 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ જાહેરાત કરી કે 24મો હપતો 30 ઓક્ટોબર 2026ના રોજ છૂટો થશે. 23મો હપતો 20 જૂન 2026ના રોજ છૂટો થયો હતો.
પીએમ કિસાન લાભાર્થી સ્ટેટસ કેવી રીતે ચેક કરવું?
pmkisan.gov.in પર જાઓ, ફાર્મર્સ કોર્નરમાં Know Your Status ખોલો, તમારો રજિસ્ટ્રેશન નંબર નાખો (કે મોબાઇલ કે આધાર નંબરથી મેળવો), કેપ્ચા અને OTP ભરો, અને પેજ પર તમારું ઈ-કેવાયસી, લેન્ડ સીડિંગ, આધાર-બેંક સીડિંગ અને ચુકવણીની વિગતો દેખાશે.
શું પીએમ કિસાન માટે ઈ-કેવાયસી ફરજિયાત છે?
હા. બધા રજિસ્ટર્ડ ખેડૂતો માટે ઈ-કેવાયસી ફરજિયાત છે. તે પોર્ટલ પર OTPથી, પીએમ કિસાન મોબાઇલ એપ પર ફેસ ઓથેન્ટિકેશનથી, કે કોમન સર્વિસ સેન્ટર પર બાયોમેટ્રિકથી થઈ શકે.
પીએમ કિસાન માટે કોણ પાત્ર નથી?
સંસ્થાકીય જમીનધારકો, એવા પરિવારો જેમાં કોઈ હાલના કે ભૂતપૂર્વ બંધારણીય હોદ્દેદાર, મંત્રી, સાંસદ, ધારાસભ્ય, મેયર કે જિલ્લા પંચાયત પ્રમુખ હોય, હાલના કે નિવૃત્ત સરકારી કર્મચારીઓ (ગ્રુપ D/MTS સિવાય), ₹10,000 કે વધુ માસિક પેન્શનવાળા પેન્શનરો, છેલ્લા આકારણી વર્ષમાં ઇન્કમ ટેક્સ ભરનારા, અને ડોક્ટર, એન્જિનિયર, વકીલ, CA અને આર્કિટેક્ટ જેવા પ્રેક્ટિસ કરતા પ્રોફેશનલ બાકાત છે.
મારો પીએમ કિસાન હપતો કેમ અટક્યો છે?
સામાન્ય કારણો છે: ઈ-કેવાયસી બાકી, જમીનના રેકોર્ડ સીડ નથી, બેંક ખાતું આધાર કે NPCI સાથે જોડાયેલું નથી, નામમાં ફરક, કે કેસ ચકાસણી માટે અટક્યો છે, જેમ કે 1 ફેબ્રુઆરી 2019 પછી લીધેલી જમીન કે પરિવારના એકથી વધુ સભ્યોને લાભ મળવો.
આ લેખ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે, વ્યક્તિગત નાણાકીય, ટેક્સ કે કાનૂની સલાહ નથી. કોઈ પણ નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી બેંક, લેન્ડર અથવા યોગ્ય સલાહકાર પાસેથી ખાતરી કરો.