PMAY-U 2.0 BLC: પોતાના પ્લોટ પર મકાન માટે ₹2.5 લાખ

PMAY-U 2.0 હેઠળનું બેનિફિશિયરી-લેડ કન્સ્ટ્રક્શન (BLC) વર્ષે ₹3 લાખ સુધીની આવક ધરાવતા શહેરી પરિવારને, તેની પોતાની માલિકીના પ્લોટ પર 30થી 45 ચો.મી. કાર્પેટ એરિયાનું નવું પાકું મકાન બાંધવા ઓછામાં ઓછા ₹2.50 લાખ આપે છે. ઓક્ટોબર 2026ની સ્થિતિએ આ ભાગ ચાલુ છે: સેન્ટ્રલ સેન્ક્શનિંગ એન્ડ મોનિટરિંગ કમિટીએ ઓક્ટોબર 2026માં BLC અને AHP હેઠળ વધુ 1.93 લાખ મકાન મંજૂર કર્યાં, જેનાથી PMAY-U 2.0ની કુલ મંજૂરી આશરે 20.80 લાખ મકાન થઈ. અરજી તમારી શહેરી સ્થાનિક સંસ્થા (ULB), યુનિફાઇડ વેબ પોર્ટલ કે કોમન સર્વિસ સેન્ટર મારફતે થાય છે.

આ ગાઇડમાં કોણ પાત્ર છે, દરેક રાજ્યને કેટલું મળે છે, હપ્તા કેવી રીતે છૂટા થાય છે અને અટકે ત્યારે શું કરવું તેની વાત છે. મકાન બાંધવાને બદલે હોમ લોનથી ખરીદવાનું વિચારતા હો તો PMAY-U 2.0 હોમ લોન સબસિડી વાંચો.

BLC કોને લાગુ પડે છે

PMAY-U 2.0 આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય (MoHUA) હેઠળ 2024થી 2029 સુધી ચાલે છે. BLC એવા પરિવારો માટે છે જેમની પાસે જમીન છે પણ મકાન બાંધવાની ક્ષમતા નથી. ઓક્ટોબર 2026ની સ્થિતિએ, આ બધી શરતો પૂરી થાય તો તમે પાત્ર છો:

• આવક: વર્ષે ₹3 લાખ સુધીની આવક ધરાવતું આર્થિક રીતે નબળું વર્ગ (EWS) કુટુંબ
• જમીન: સ્ટેચ્યુટરી ટાઉન, પછીથી નોટિફાઇ થયેલા ટાઉન કે નોટિફાઇડ પ્લાનિંગ કે ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી વિસ્તારમાં તમારી માલિકીનો ખાલી પ્લોટ (કે રાજ્યે આપેલા જમીન હક)
• પાકું મકાન નહીં: કુટુંબના કોઈ સભ્ય પાસે ભારતમાં ક્યાંય બારેમાસ ટકે તેવું મકાન ન હોય
• અગાઉનો લાભ નહીં: છેલ્લાં 20 વર્ષમાં શહેરી કે ગ્રામીણ વિસ્તારમાં કોઈ કેન્દ્ર, રાજ્ય કે સ્થાનિક સરકારી યોજનામાં મકાન ન મળ્યું હોય
• માલિકી: મકાન કુટુંબની મહિલા વડાના નામે કે પતિ સાથે સંયુક્ત નામે; પુરુષના એકલાના નામે ફક્ત ત્યારે જ્યારે કુટુંબમાં કોઈ પુખ્ત મહિલા ન હોય, કે તે વિધુર, અપરિણીત કે અલગ રહેતો હોય. ટ્રાન્સજેન્ડર અરજદાર પોતાના નામે રાખી શકે.

વિધવાઓ, એકલી મહિલાઓ, દિવ્યાંગો, વરિષ્ઠ નાગરિકો, ટ્રાન્સજેન્ડર વ્યક્તિઓ, SC/ST, લઘુમતીઓ અને અન્ય નબળા વર્ગને પ્રાથમિકતા મળે છે, પણ યોજના બધા પાત્ર પરિવારો માટે ખુલ્લી છે.

કઈ મદદ મળે છે (ઓક્ટોબર 2026ની સ્થિતિએ)

કેટલાંક રાજ્યો લઘુતમથી વધુ આપે છે, એટલે તમારા રાજ્યનું હાઉસિંગ મિશન તપાસો. મકાન 30થી 45 ચો.મી. કાર્પેટ એરિયાનું અને નેશનલ બિલ્ડિંગ કોડનાં ધોરણો મુજબ હોવું જોઈએ. આધાર આધારિત તપાસ PMAY-U 2.0ને PMAY-ગ્રામીણ સાથે જોડે છે, એટલે કુટુંબ બંનેનો લાભ ન લઈ શકે.

પૈસા કેવી રીતે છૂટા થાય છે

• કેન્દ્રની સહાય બાંધકામની પ્રગતિના આધારે **ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT)**થી 40:40:20ના પ્રમાણમાં ત્રણ હપ્તામાં આવે છે.
• કેન્દ્રના પૈસા આવે તે પહેલાં રાજ્યો પોતાના હિસ્સામાંથી પહેલો હપ્તો આપી શકે.
• પ્રગતિ પાંચ તબક્કે જિયો-ટેગ થયેલા ફોટાથી નોંધાય છે. તમે જાતે જિયો-ટેગ કરી શકો; ULBએ 15 દિવસમાં મંજૂરી આપવી પડે, નહીં તો સિસ્ટમ આપમેળે મંજૂર કરે છે.

ઉદાહરણ: 35 ચો.મી.નું મકાન બાંધવું

મેદાની રાજ્યમાં રહેતી વિધવા રેખાની વાર્ષિક આવક આશરે ₹2.4 લાખ છે અને નગરપાલિકા હદમાં તેનો 50 ચો.મી.નો પ્લોટ છે. તે 35 ચો.મી.નું મકાન બાંધવા માગે છે, જેનો ખર્ચ સ્થાનિક કોન્ટ્રાક્ટરે ₹5,00,000 અંદાજ્યો છે (ઉદાહરણ માટે).

જો તે 9%ના ધારેલા દરે 10 વર્ષ માટે બેંક પાસેથી ₹2,00,000 ઉધાર લે અને ₹50,000 બચતમાંથી નાખે, તો EMI મહિને આશરે ₹2,534 થાય, અને મુદત દરમિયાન કુલ વ્યાજ આશરે ₹1,04,022. એ જ શરતે ₹2,50,000ની લોનનો EMI આશરે ₹3,167 થાય. તે પહેલેથી BLC લાભાર્થી હોવાથી આ લોન પર ISS વ્યાજ સબસિડીનો દાવો ન કરી શકે. ઉધાર લેતાં પહેલાં તમારા આંકડા EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં તપાસો, અને EMI માસિક આવકના ત્રીજા ભાગથી ઘણો ઓછો રાખો.

જરૂરી દસ્તાવેજો

• અરજદાર અને કુટુંબના બધા સભ્યો (પતિ/પત્ની, અપરિણીત સંતાનો)નું આધાર
• ઓળખ અને સરનામાનો પુરાવો
• ₹3 લાખ સુધીની કુટુંબ આવક દર્શાવતો આવકનો દાખલો
• જમીન માલિકીના દસ્તાવેજો (વેચાણ દસ્તાવેજ, પટ્ટો કે હક પત્રક), કે રાજ્યે આપેલા જમીન હક
• કુટુંબના કોઈ સભ્ય પાસે પાકું મકાન નથી તેનું સોગંદનામું કે સ્વ-ઘોષણાપત્ર
• લાભાર્થીના નામે આધાર-સીડેડ બેંક ખાતું
• પ્રાથમિકતા માગતા હો તો કેટેગરી કે દિવ્યાંગતાનું પ્રમાણપત્ર
• તમારી ULB માગે તે મુજબ બિલ્ડિંગ પ્લાન કે પરવાનગી

અરજી કેવી રીતે કરવી (સત્તાવાર પ્રક્રિયા)

1. તમારો પ્લોટ આવરી લેવાયેલા વિસ્તારમાં છે તે તપાસો. તે સ્ટેચ્યુટરી ટાઉન કે નોટિફાઇડ પ્લાનિંગ એરિયામાં હોવો જોઈએ. ગામમાં હોય તો PMAY-ગ્રામીણ લાગુ પડે.
2. અરજી કરો: PMAY-U 2.0 યુનિફાઇડ વેબ પોર્ટલ (pmay-urban.gov.in પરથી લિંક) પર BLC ભાગ પસંદ કરીને અને OTPથી આધાર ચકાસીને, કે તમારી ULB કચેરી કે કોમન સર્વિસ સેન્ટર પર.
3. ULB દ્વારા ચકાસણી. અધિકારીઓ આવક, જમીન અને પાકું મકાન ન હોવાની શરત તપાસે છે, અને પ્લોટની મુલાકાત લઈ શકે.
4. પ્રોજેક્ટ મંજૂરી. ULB પાત્ર અરજીઓને પ્રોજેક્ટમાં સમાવે છે; સ્ટેટ લેવલ સેન્ક્શનિંગ એન્ડ મોનિટરિંગ કમિટી તેને મંજૂર કરે છે, અને પછી સેન્ટ્રલ સેન્ક્શનિંગ એન્ડ મોનિટરિંગ કમિટી.
5. બાંધકામ શરૂ કરો ફક્ત મંજૂરીની જાણ થયા પછી, અને સાઇટના જિયો-ટેગિંગ અંગે તમારી ULBની સૂચના પાળો.
6. તમારી ULB જણાવે તે પાંચેય બાંધકામ તબક્કાનું જિયો-ટેગિંગ કરો, પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી, જેથી હપ્તા છૂટા થાય.
7. તમારી ULB નક્કી કરે તે સમયમાં પૂરું કરો. વિલંબથી છેલ્લો હપ્તો અટકી શકે.

અરજી મફત છે. ઝડપી મંજૂરીનું વચન આપતા એજન્ટને પૈસા ન આપો.

સ્ટેટસ કેવી રીતે ટ્રેક કરવું

• અરજી ID કે મોબાઇલ નંબરથી યુનિફાઇડ વેબ પોર્ટલ કે PMAY-U 2.0 મોબાઇલ એપમાં લોગ-ઇન કરીને ચકાસણી, મંજૂરી અને જિયો-ટેગ મંજૂરી જુઓ.
• પાસબુકમાં કે pfms.nic.in પરના PFMS "Know Your Payments" પેજ પર DBT ક્રેડિટ તપાસો.
• સ્ટેટસ અઠવાડિયાં સુધી "approved by ULB" બતાવે તો ULB હાઉસિંગ સેલ પાસે પ્રોજેક્ટ મંજૂરી નંબર માગો.

સામાન્ય સમસ્યાઓ અને ઉકેલ

• પ્લોટ શહેરી હદની બહાર: પ્લોટ ગ્રામ પંચાયત વિસ્તારમાં હોય તો ULB મંજૂરી ન આપી શકે. વિસ્તાર નોટિફાઇડ પ્લાનિંગ એરિયામાં છે કે નહીં તે પૂછો; ન હોય તો PMAY-G માટે બ્લોક કચેરીનો સંપર્ક કરો.
• જમીનના કાગળ માતા-પિતાના નામે: પહેલાં અરજદારના નામે નામફેર કે નોંધાયેલો બક્ષિસ કે વહેંચણી દસ્તાવેજ કરાવો.
• જિયો-ટેગ પછી પણ હપ્તો ન મળ્યો: જિયો-ટેગ મંજૂર થયું છે કે નહીં, અને બેંક ખાતું એ જ નામની જોડણી સાથે આધાર-સીડેડ છે કે નહીં તે તપાસો.
• મંજૂરી પહેલાં બાંધકામ શરૂ કર્યું: ઘણી ULB પહેલેથી થયેલા કામ માટે પૈસા આપતી નથી. મંજૂરી પત્રની રાહ જુઓ.
• આવકનો દાખલો જૂનો થયો: ચકાસણી પહેલાં તાલુકા કે મહેસૂલ કચેરીમાંથી નવો કઢાવો.
• કુટુંબના સભ્ય પાસે મકાન હોવાથી નામંજૂર: આધાર તપાસ આખા કુટુંબને આવરી લે છે. રેકોર્ડ ખોટો હોય તો જ સુધારો કરાવો.

ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી

1. ULB હાઉસિંગ સેલ કે PMAY-U નોડલ ઓફિસર: અરજી ID સાથે લેખિત ફરિયાદ આપો અને પહોંચ સાચવો.
2. સ્ટેટ લેવલ નોડલ એજન્સી: રાજ્યના હિસ્સા કે પ્રોજેક્ટ મંજૂરીમાં વિલંબ માટે.
3. ઓનલાઇન: PMAY-U 2.0 પોર્ટલનો ગ્રીવન્સ વિભાગ, કે pgportal.gov.in પર CPGRAMSમાં આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય કે રાજ્ય વિભાગ સામે.
4. છેતરપિંડી: કોઈએ "PMAY ફોર્મ" માટે પૈસા લીધા હોય કે નકલી પોર્ટલે તમારા આધાર અને બેંકની વિગતો લીધી હોય, તો cybercrime.gov.in પર ફરિયાદ કરો કે 1930 પર કોલ કરો.

મુખ્ય મુદ્દા

• ઓક્ટોબર 2026ની સ્થિતિએ, PMAY-U 2.0 BLC શહેરી EWS પરિવારો (₹3 લાખ સુધીની આવક)ને પોતાની જમીન પર 30-45 ચો.મી.નું પાકું મકાન બાંધવા ઓછામાં ઓછા ₹2.50 લાખ આપે છે.
• મોટા ભાગનાં રાજ્યોમાં કેન્દ્રના ₹1.50 લાખ અને રાજ્યના ઓછામાં ઓછા ₹1 લાખ; કેન્દ્રનો ભાગ જિયો-ટેગ થયેલી પ્રગતિ પછી 40:40:20 હપ્તામાં આવે છે.
• જમીનના કાગળ, આખા કુટુંબનું આધાર, આવકનો દાખલો અને પાકું મકાન ન હોવાનું ઘોષણાપત્ર જોઈએ.
• બાકીની રકમ માટે લોન લઈ શકો, પણ સાથે ISS વ્યાજ સબસિડી નહીં, અને પાંચ વર્ષ સુધી મકાન વેચી કે ભાડે આપી શકાતું નથી.
• યુનિફાઇડ વેબ પોર્ટલ, ULB કે CSC મારફતે મફત અરજી કરો; ફરિયાદ પહેલાં ULBને, પછી રાજ્ય એજન્સી કે CPGRAMSમાં.