સોલાર સબસિડી vs સોલાર લોન: શું પાછું ભરવું પડે
2026માં રૂફટોપ સોલાર સબસિડી અને સોલાર લોન: પીએમ સૂર્ય ઘર સબસિડી પાછી ભરવાની નથી, બેંક લોન ભરવી પડે. રકમ, SBIના દર, 2 kWનું ઉદાહરણ અને અરજી.
આ લેખમાં
પીએમ સૂર્ય ઘર: મુફ્ત બિજલી યોજનાની સબસિડી સરકારના પૈસા છે જે તમારે પાછા ભરવાના નથી: ઘરની રૂફટોપ સિસ્ટમ માટે ₹78,000 સુધી (સ્પેશિયલ કેટેગરીનાં રાજ્યોમાં ₹85,800). સોલાર લોન બાકીનો ખર્ચ આવરવા માટેની બેંક લોન છે જે વ્યાજ સાથે ભરવી પડે છે. મોટા ભાગના પરિવારોને બંનેની જરૂર પડે: સબસિડી પ્લાન્ટના કમિશનિંગ પછી જ આવે છે, તેથી વેન્ડરને પહેલાં લોન (કે તમારી બચત)માંથી ચુકવણી થાય છે, અને સબસિડી પછીથી તમારું દેવું ઘટાડે છે.
આ ગાઇડ ઓક્ટોબર 2026 મુજબ સમજાવે છે કે તમને શું મળે, શું ભરવું પડે, બંને કેવી રીતે સાથે ચાલે અને શું તપાસવું. આખી યોજના માટે અમારી પીએમ સૂર્ય ઘર સબસિડી અને લોન ગાઇડ જુઓ.
આ કોને લાગુ પડે છે
- જે ઘરમાલિકોના નામે રહેણાક વીજ કનેક્શન છે અને છત વાપરી શકાય તેવી છે.
- જે પરિવારોએ એ જ કનેક્શન પર અગાઉ રૂફટોપ સોલાર સબસિડી લીધી નથી.
- જે નક્કી કરે છે કે રોકડ આપવી, લોન લેવી કે રાહ જોવી.
ભાડૂઆત સામાન્ય રીતે સબસિડી ક્લેમ કરી શકતા નથી, સિવાય કે કનેક્શન અને છતના હક તેમના નામે હોય.
સબસિડી vs લોન: એક ટેબલમાં તફાવત
| મુદ્દો | રૂફટોપ સોલાર સબસિડી (CFA) | સોલાર લોન |
|---|---|---|
| તે શું છે | MNREની કેન્દ્રીય નાણાકીય સહાય | બેંક લોન, મુખ્યત્વે સરકારી બેંકો પાસેથી |
| પાછું ભરવું પડે? | ના | હા, વ્યાજ સાથે |
| રકમ | ₹30,000 (1 kW), ₹60,000 (2 kW), ₹78,000 (3 kW અને વધુ) | SBIમાં ₹6 લાખ સુધી, બે સ્લેબમાં |
| ક્યારે મળે | ઇન્સ્ટોલેશન, નેટ મીટર અને DISCOM કમિશનિંગ પછી | ઇન્સ્ટોલેશન પહેલાં, વેન્ડરને |
| ક્યાં જાય | તમારું બેંક ખાતું, કે લોન લીધી હોય તો લોન ખાતું | વેન્ડરને |
| ક્યાં અરજી | pmsuryaghar.gov.in | બેંક, કે જનસમર્થ પોર્ટલ |
| સિક્યોરિટી | કોઈ નહીં | સોલાર સિસ્ટમનું હાઇપોથિકેશન; SBIમાં બીજી કોઈ ગેરંટી નહીં |
| પાછી લઈ શકાય? | ફક્ત ખોટી રીતે મેળવી હોય કે નિયમ તોડ્યા હોય તો | ડિફોલ્ટ થાય તો સિબિલ સ્કોર બગડે અને બેંક બાકી વસૂલી શકે |
તમને શું સહાય મળે (ઓક્ટોબર 2026 સુધી)
સબસિડી પહેલા 2 kW માટે બેન્ચમાર્ક ખર્ચના 60% અને ત્રીજા kW માટે 40% છે, 3 kW પર મર્યાદિત:
| સિસ્ટમની સાઇઝ | સામાન્ય રાજ્યો | સ્પેશિયલ કેટેગરીનાં રાજ્યો/કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો |
|---|---|---|
| 1 kW | ₹30,000 | ₹33,000 |
| 2 kW | ₹60,000 | ₹66,000 |
| 3 kW કે વધુ | ₹78,000 (મહત્તમ) | ₹85,800 (મહત્તમ) |
સ્પેશિયલ કેટેગરીમાં ઉત્તર-પૂર્વનાં રાજ્યો, હિમાચલ પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, જમ્મુ-કાશ્મીર, લદ્દાખ, આંદામાન-નિકોબાર ટાપુઓ અને લક્ષદ્વીપનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાંક રાજ્યો વધારાનું ટોપ-અપ આપે છે; પોર્ટલ પર તમારા DISCOMનું પેજ તે બતાવે છે. મોટી સિસ્ટમ લગાવી શકાય, પણ સબસિડી 3 kWની રકમ પર જ અટકે છે.
તમારે શું ભરવું પડે: સોલાર લોન
SBIનું પીએમ સૂર્ય ઘર લોન પેજ (15 ઓક્ટોબર 2026થી લાગુ દર) સારો માપદંડ છે:
| શરત | ₹2 લાખ સુધી | ₹2 લાખથી વધુ ₹6 લાખ સુધી |
|---|---|---|
| વ્યાજ દર | 6.00% (EBLR માઇનસ 2.15%) | 8.15% (EBLR) |
| લઘુતમ આવક | નક્કી નથી | ચોખ્ખી વાર્ષિક આવક ₹3 લાખ |
| સિબિલ સ્કોર | કોઈ લઘુતમ નહીં, પણ ડિફોલ્ટ કે રાઇટ-ઓફ ન હોવો જોઈએ | લઘુતમ 650 |
| PAN | ફરજિયાત નથી | ફરજિયાત |
| તમારું માર્જિન | પ્રોજેક્ટ ખર્ચના ઓછામાં ઓછા 10% | ઓછામાં ઓછા 10% |
| મુદત | 120 મહિના સુધી, 6 મહિનાના મોરેટોરિયમ સહિત | એ જ |
| પ્રોસેસિંગ ફી | શૂન્ય | શૂન્ય |
| પ્રીપેમેન્ટ પેનલ્ટી | નહીં | નહીં |
દર ફ્લોટિંગ છે અને રેપો રેટ સાથે બદલાય છે. બીજી બેંકોની શરતો અલગ છે, તેથી સરખામણી કરો. SBIના પેજ મુજબ તેની લોન લો તો સબસિડી લોન ખાતામાં જ જમા થવી જોઈએ. ₹2 લાખથી વધુ લોનનું આયોજન હોય તો પહેલાં તમારો સિબિલ સ્કોર ચેક કરો.
ઉદાહરણ: 2 kW સિસ્ટમ, લોન vs રોકડ
ધારો કે સામાન્ય કેટેગરીના રાજ્યમાં 2 kW સિસ્ટમ લગાવવાનો ખર્ચ ₹1,30,000 છે (ઉદાહરણ માટે; ભાવ વેન્ડર અને રાજ્ય મુજબ બદલાય છે).
| વિગત | લોન સાથે | રોકડ ચુકવણી |
|---|---|---|
| સિસ્ટમનો ખર્ચ | ₹1,30,000 | ₹1,30,000 |
| તમારી શરૂઆતની ચુકવણી | ₹13,000 (10% માર્જિન) | ₹1,30,000 |
| 6% પર 10 વર્ષની લોન | ₹1,17,000 | શૂન્ય |
| સબસિડી પહેલાં EMI | ₹1,299 | શૂન્ય |
| સબસિડી | ₹60,000 લોનમાં જમા | ₹60,000 તમારા બેંક ખાતામાં |
| સબસિડી પછી લોન | ₹57,000 | શૂન્ય |
| ₹57,000 પર 6%થી 10 વર્ષનો EMI | ₹633 | શૂન્ય |
| ₹57,000 પર 10 વર્ષનું વ્યાજ | આશરે ₹18,900 | શૂન્ય |
| તમારો કુલ ખર્ચ | ₹13,000 + ₹57,000 + આશરે ₹18,900 = આશરે ₹88,900 | ₹1,30,000 − ₹60,000 = ₹70,000 |
એટલે લોન રોકડ કરતાં આશરે ₹18,900 મોંઘી પડે છે, પણ શરૂઆતમાં ફક્ત ₹13,000 જોઈએ. 2 kW સિસ્ટમ સામાન્ય રીતે મહિને આશરે 240 યુનિટ બનાવે છે (પ્રતિ kW રોજ આશરે 4 યુનિટ). સરેરાશ ₹6 પ્રતિ યુનિટ ગણીએ તો બિલમાં મહિને આશરે ₹1,440ની બચત થાય, જે ₹633ના EMI કરતાં ઘણી વધુ છે. ઉત્પાદન, ટેરિફ અને નેટ-મીટરિંગ નિયમો રાજ્ય મુજબ બદલાય છે, તેથી આને ઉદાહરણ જ ગણો. વ્યવહારમાં સબસિડી આવે ત્યાં સુધી પૂરા ₹1,17,000 પર વ્યાજ લાગે છે, અને જમા થયા પછી બેંકો EMI કે મુદત ઘટાડે છે. કયું તે પૂછી લો. તમારા આંકડા EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં ચકાસો.
જરૂરી દસ્તાવેજ
સબસિડી માટે (પોર્ટલ): વીજ ગ્રાહક નંબર અને તાજું બિલ, મોબાઇલ નંબર અને ઇમેઇલ, આધાર સાથે જોડાયેલી ઓળખ વિગતો, છતની માલિકી, કેન્સલ ચેક કે પાસબુકની નકલ સાથે બેંક વિગતો.
લોન માટે: KYC (આધાર, અને ₹2 લાખથી વધુની લોન માટે PAN), તાજું વીજ બિલ, રજિસ્ટર્ડ વેન્ડરનું ક્વોટેશન અને ફિઝિબિલિટી રિપોર્ટ, ઘરની માલિકીનો પુરાવો, અને ઊંચા સ્લેબ માટે આવકનો પુરાવો.
બંને માટે અરજી કેવી રીતે કરવી
- pmsuryaghar.gov.in પર તમારા રાજ્ય, DISCOM અને ગ્રાહક નંબર સાથે રજિસ્ટર કરો.
- રૂફટોપ સોલાર માટે અરજી કરો અને DISCOMની ફિઝિબિલિટી મંજૂરીની રાહ જુઓ. તે પહેલાં ઇન્સ્ટોલ ન કરો.
- રજિસ્ટર્ડ વેન્ડર પસંદ કરો અને લેખિત ક્વોટેશન લો; અમારી રૂફટોપ સોલાર વેન્ડર પસંદ કરવાની ગાઇડ જુઓ.
- ક્વોટેશન સાથે જનસમર્થ કે તમારી બેંક દ્વારા લોન માટે અરજી કરો (વૈકલ્પિક).
- ઇન્સ્ટોલેશન, નેટ મીટર અને તપાસ DISCOM દ્વારા, જે પોર્ટલ પર કમિશનિંગ સર્ટિફિકેટ આપે છે.
- સબસિડી ક્લેમ કરવા પોર્ટલ પર બેંક વિગતો (કે લોન ખાતા નંબર) જમા કરો.
સ્ટેટસ ટ્રેકિંગ
પોર્ટલ લોગિનમાં દરેક તબક્કો દેખાય છે: અરજી, ફિઝિબિલિટી, ઇન્સ્ટોલેશન વિગતો, તપાસ, કમિશનિંગ અને સબસિડી. લોનનું સ્ટેટસ બેંકની એપ કે જનસમર્થ પર દેખાય છે. કમિશનિંગ પછી સબસિડી મોડી હોય તો ઇન્સ્ટોલેશન પછી સોલાર સબસિડી બાકી વાંચો.
સામાન્ય સમસ્યાઓ અને ઉકેલ
- સબસિડી પછી EMI ન ઘટ્યો: બેંકે કદાચ મુદત ઘટાડી હોય. સુધારેલું શેડ્યૂલ માગો.
- સબસિડી લોનને બદલે બચત ખાતામાં આવી: બેંકને જાણ કરો; તે લોનમાં ટ્રાન્સફર કરવા કહી શકે.
- વીજ બિલ, બેંક અને આધારમાં નામ અલગ: ક્લેમ પહેલાં સુધારો.
- ફિઝિબિલિટી મંજૂરી પહેલાં ઇન્સ્ટોલ કર્યું: સામાન્ય રીતે સબસિડી માટે પાત્ર નથી.
ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી
સબસિડી માટે પોર્ટલ લોગિનમાંથી ફરિયાદ નોંધાવો કે રાષ્ટ્રીય હેલ્પલાઇન 15555 પર કોલ કરો. લોન માટે બેંકની ગ્રીવન્સ ચેનલ વાપરો, પછી 30 દિવસ બાદ RBI ઇન્ટિગ્રેટેડ ઓમ્બડ્સમેન પાસે cms.rbi.org.in પર જાઓ. યોજનાના વણઉકેલ્યા મુદ્દા CPGRAMS (pgportal.gov.in) પર MNREને સંબોધીને નોંધાવો. રજિસ્ટ્રેશન મફત છે; "સબસિડી મંજૂરી" માટે ક્યારેય કોઈને પૈસા ન આપો. છેતરપિંડીની જાણ cybercrime.gov.in કે 1930 પર કરો.
મુખ્ય મુદ્દા
- રૂફટોપ સોલાર સબસિડી ગ્રાન્ટ છે (₹30,000થી ₹78,000, સ્પેશિયલ કેટેગરીનાં રાજ્યોમાં ₹85,800 સુધી) અને પાછી ભરવાની નથી.
- સોલાર લોન વ્યાજ સાથે ભરવાની છે; 15 ઓક્ટોબર 2026 સુધી SBI ₹2 લાખ સુધી 6.00% અને ₹2-6 લાખ પર 8.15% લે છે.
- લોન લો તો સબસિડી કમિશનિંગ પછી લોન ખાતામાં આવે છે અને EMI કે મુદત ઘટાડે છે.
- 2 kWના ઉદાહરણમાં લોન રોકડ કરતાં આશરે ₹18,900 મોંઘી છે, પણ શરૂઆતમાં ફક્ત ₹13,000 જોઈએ.
- અરજી ફક્ત pmsuryaghar.gov.in અને તમારી બેંક દ્વારા કરો; એજન્ટને ક્યારેય પૈસા ન આપો.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું રૂફટોપ સોલાર સબસિડી પાછી ભરવી પડે?
ના. પીએમ સૂર્ય ઘર સબસિડી ગ્રાન્ટ છે, લોન નથી. તે ફક્ત ખોટી રીતે મેળવી હોય ત્યારે જ વસૂલી શકાય, જેમ કે ખોટી વિગતો, એક જ કનેક્શન પર બીજો ક્લેમ, કે યોજનાના નિયમો પર ખરી ન ઊતરતી સિસ્ટમ.
2026માં રૂફટોપ સોલાર સબસિડી કેટલી છે?
ઓક્ટોબર 2026 સુધી કેન્દ્રની સબસિડી 1 kW માટે ₹30,000, 2 kW માટે ₹60,000 અને 3 kW કે વધુ માટે ₹78,000 છે. સ્પેશિયલ કેટેગરીનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ₹85,800 સુધી મળે છે. કેટલાંક રાજ્યો પોતાની સબસિડી અલગથી ઉમેરે છે.
પીએમ સૂર્ય ઘરમાં સોલાર લોનનો વ્યાજ દર શું છે?
SBIના 15 ઓક્ટોબર 2026થી લાગુ દર ₹2 લાખ સુધીની લોન પર 6.00% અને ₹2-6 લાખ પર 8.15% છે, જે ફ્લોટિંગ છે અને તેના એક્સટર્નલ બેન્ચમાર્ક સાથે જોડાયેલા છે. બીજી સરકારી બેંકો પણ આવી ગેરંટી વગરની લોન આપે છે; દર તમારા સેન્કશન લેટરમાં પાકો કરો.
સોલાર લોન લો તો સબસિડી ક્યાં જાય?
લોન લો તો SBI જેવી બેંકો સબસિડી લોન ખાતામાં જમા કરાવે છે. તેનાથી મુદ્દલ ઘટે છે, એટલે EMI કે મુદત ઓછી થાય છે.
શું લોન લીધા વગર ફક્ત સબસિડી લઈ શકાય?
હા. લોન વૈકલ્પિક છે. તમે વેન્ડરને જાતે ચૂકવી શકો, અને કમિશનિંગ પછી સબસિડી તમારા પોતાના બેંક ખાતામાં આવે છે.
શું સોલાર લોન લેવી ફાયદાકારક છે?
જ્યારે વીજ બિલમાં માસિક બચત EMI કરતાં વધુ હોય ત્યારે થઈ શકે. નક્કી કરતાં પહેલાં તમારો ખરો યુનિટ વપરાશ, રાજ્યનો ટેરિફ અને નેટ-મીટરિંગ નિયમો, અને સબસિડી જમા થયા પછીનો EMI તપાસો.
આ લેખ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે, વ્યક્તિગત નાણાકીય, ટેક્સ કે કાનૂની સલાહ નથી. કોઈ પણ નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી બેંક, લેન્ડર અથવા યોગ્ય સલાહકાર પાસેથી ખાતરી કરો.