થર્ડ પાર્ટી vs કોમ્પ્રિહેન્સિવ કાર ઇન્શ્યોરન્સ: કયો લેવો?

થર્ડ પાર્ટી કાર ઇન્શ્યોરન્સ કાયદાકીય લઘુતમ જરૂરિયાત છે અને ફક્ત બીજા લોકો કે તેમની મિલકતને તમે કરેલા નુકસાન માટે ચૂકવે છે; કોમ્પ્રિહેન્સિવ ઇન્શ્યોરન્સમાં ઓન ડેમેજ કવર ઉમેરાય છે, જે તમારી કારના રિપેરિંગ, ચોરી, આગ અને કુદરતી આફત માટે ચૂકવે છે. ઓક્ટોબર 2026 મુજબ, મોટર વ્હીકલ્સ એક્ટ, 1988ની કલમ 146 થર્ડ પાર્ટી કવર ફરજિયાત બનાવે છે, અને તેના વગર વાહન ચલાવવા પર પહેલા ગુના માટે ₹2,000 સુધીનો દંડ થઈ શકે. આશરે આઠ વર્ષથી નવી મોટા ભાગની કાર માટે, કે લોન પર લીધેલી કોઈ પણ કાર માટે, કોમ્પ્રિહેન્સિવ કવર જ સમજદારીભર્યો વિકલ્પ છે.

કાયદો શું કહે છે

• કલમ 146, મોટર વ્હીકલ્સ એક્ટ, 1988: થર્ડ પાર્ટી જોખમ કવર કરતી પોલિસી વગર કોઈ જાહેર સ્થળે વાહન વાપરી શકે નહીં.
• કલમ 196 (2019માં સુધારેલી): ઓક્ટોબર 2026 મુજબ, વીમા વગરનું વાહન ચલાવવા કે બીજાને ચલાવવા દેવા પર પહેલા ગુના માટે ત્રણ મહિના સુધીની કેદ, કે ₹2,000 સુધીનો દંડ, કે બંને; અને ફરીથી ગુના માટે ₹4,000 સુધીનો દંડ.
• નવી કાર: સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ પછી સપ્ટેમ્બર 2018થી નવી પ્રાઇવેટ કાર 3 વર્ષના થર્ડ પાર્ટી કવર સાથે જ વેચવી પડે છે. ઓન ડેમેજ 1 વર્ષ માટે (કે જ્યાં મળતું હોય ત્યાં વધુ સમય માટે) લઈ શકાય અને દર વર્ષે રિન્યૂ થાય.
• ઓનર-ડ્રાઇવર PA: માલિક પાસે ઓછામાં ઓછા ₹15 લાખનું યોગ્ય PA કવર પહેલેથી ન હોય, તો ઓનર-ડ્રાઇવર માટે ₹15 લાખનું ફરજિયાત પર્સનલ એક્સિડન્ટ કવર લાગુ પડે છે.

પ્રાઇવેટ કાર માટે થર્ડ પાર્ટી પ્રીમિયમના દર સરકાર IRDAI સાથે મળીને એન્જિન ક્ષમતા મુજબ જાહેર કરે છે, તેથી બધી વીમા કંપનીમાં તે સરખા હોય છે. ઓન ડેમેજ પ્રીમિયમ દરેક વીમા કંપની પોતે નક્કી કરે છે.

કઈ પોલિસી શું કવર કરે છે

થર્ડ પાર્ટીના મૃત્યુ અને ઈજાની જવાબદારી કાયદામાં અમર્યાદિત છે અને મોટર એક્સિડન્ટ ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલ નક્કી કરે છે; સ્ટાન્ડર્ડ પ્રાઇવેટ કાર પોલિસીમાં પ્રોપર્ટી ડેમેજ કવર મર્યાદિત હોય છે, સામાન્ય રીતે ₹7.5 લાખ.

ઉદાહરણ: નાની અથડામણ

કરણ અઢી વર્ષ જૂની હેચબેક ચલાવે છે, જેની ઇન્શ્યોર્ડ ડિક્લેર્ડ વેલ્યૂ (IDV) ₹5,60,000 છે (₹8 લાખની લિસ્ટેડ કિંમતમાંથી 30% ઓછા). સિગ્નલ પર તે બીજી કાર સાથે અથડાય છે. નુકસાન:

• બીજી કારનું રિપેરિંગ: ₹45,000
• કરણની પોતાની કાર: બમ્પર, હેડલેમ્પ અને બોનેટ, ₹70,000 (₹30,000 પ્લાસ્ટિક અને રબરના પાર્ટ્સ, ₹25,000 મેટલ પાર્ટ્સ, ₹15,000 મજૂરી)

ફક્ત થર્ડ પાર્ટી હોય તો:

કોમ્પ્રિહેન્સિવ હોય તો (ઝીરો ડેપ્રિસિએશન એડ-ઓન વગર): સ્ટાન્ડર્ડ ડેપ્રિસિએશન શેડ્યૂલ મુજબ પ્લાસ્ટિક અને રબરના પાર્ટ્સ પર 50% અને 2થી 3 વર્ષ જૂની કારના મેટલ પાર્ટ્સ પર 15% ડેપ્રિસિએશન લાગે છે; મજૂરી પર ડેપ્રિસિએશન નથી. ₹1,000નું ફરજિયાત ડિડક્ટિબલ (1,500cc સુધીની કાર માટે સામાન્ય) લાગુ પડે છે.

કરણ પોતાની કાર માટે ખિસ્સામાંથી ₹19,750 ભરે છે અને થર્ડ પાર્ટી ક્લેમ પૂરો ચૂકવાય છે. ઝીરો ડેપ્રિસિએશન એડ-ઓન હોત, તો તેણે ફક્ત ₹1,000નું ડિડક્ટિબલ ભરવું પડત. (બધા આંકડા સમજ માટે છે; સાચું ડેપ્રિસિએશન અને ડિડક્ટિબલ પોલિસીની શરતો મુજબ લાગે.)

રિન્યૂઅલ વખતે તે પોતાનું નો ક્લેમ બોનસ પણ ગુમાવશે, તેથી નાના રિપેરિંગ માટે ક્લેમની રકમને ગુમાવવા પડતા NCB સાથે સરખાવવી યોગ્ય છે.

ઇન્શ્યોર્ડ ડિક્લેર્ડ વેલ્યૂ (IDV)

IDV ઓન ડેમેજમાં મળતી મહત્તમ રકમ છે, આશરે કારની હાલની બજાર કિંમત. તે ઉત્પાદકની લિસ્ટેડ કિંમતમાંથી ઉંમર મુજબ ડેપ્રિસિએશન બાદ કરીને ગણાય છે:

ઓછી IDVથી પ્રીમિયમ ઘટે છે, પણ ચોરી કે ટોટલ લોસમાં મળતી રકમ પણ ઘટે છે. થોડાક સો રૂપિયા બચાવવા તેને ઓછી ન કરો.

ફક્ત થર્ડ પાર્ટી ક્યારે પૂરતો હોઈ શકે

• કાર જૂની હોય (જેમ કે 10+ વર્ષ) અને તેની IDV ઓછી હોય
• તમે બચતમાંથી સરળતાથી કાર બદલી કે રિપેર કરાવી શકો
• કાર ભાગ્યે જ ચાલતી હોય કે સલામત, ઢંકાયેલી જગ્યાએ પાર્ક થતી હોય

કોમ્પ્રિહેન્સિવ કવર ત્યારે યોગ્ય છે જ્યારે:

• કાર નવી હોય કે તેની IDV વધુ હોય
• કાર લોન પર હોય; લેન્ડર સામાન્ય રીતે કોમ્પ્રિહેન્સિવ કવર માંગે છે અને પોલિસીમાં પોતાનું હિત નોંધાવે છે. અમારી કાર લોન ગાઇડ જુઓ
• તમે રસ્તા પર પાર્ક કરતા હો, પૂરની શક્યતાવાળા શહેરમાં રહેતા હો, કે લાંબા અંતર સુધી ગાડી ચલાવતા હો

₹70,000નું રિપેરિંગ બિલ આશરે 9.5%એ 5 વર્ષની ₹6 લાખની કાર લોનના આશરે 5થી 6 મહિનાના EMI જેટલું છે; તમારો EMI EMI કેલ્ક્યુલેટરથી તપાસો.

સ્ટેન્ડઅલોન ઓન ડેમેજ: મનપસંદ જોડાણ

સપ્ટેમ્બર 2019થી, જે માલિકો પાસે માન્ય લાંબા ગાળાની થર્ડ પાર્ટી પોલિસી પહેલેથી હોય, તેઓ કોઈ પણ વીમા કંપની પાસેથી સ્ટેન્ડઅલોન ઓન ડેમેજ પોલિસી ખરીદી શકે. 3 વર્ષના થર્ડ પાર્ટી કવર સાથે ખરીદેલી નવી કાર માટે આ મહત્ત્વનું છે:

1. બીજા અને ત્રીજા વર્ષમાં થર્ડ પાર્ટીનો ભાગ પહેલેથી ભરાયેલો હોય છે, તેથી તમે ફક્ત ઓન ડેમેજ રિન્યૂ કરો છો.
2. રિન્યૂઅલ વખતે તમે ઓન ડેમેજ પોલિસી બીજી વીમા કંપનીમાં બદલી શકો અને તમારું નો ક્લેમ બોનસ સાથે લઈ જઈ શકો.
3. ચોથા વર્ષે તમે નવી વાર્ષિક કોમ્પ્રિહેન્સિવ પોલિસી કે થર્ડ પાર્ટી વત્તા સ્ટેન્ડઅલોન ઓન ડેમેજ ખરીદો છો.

થર્ડ પાર્ટી અને ઓન ડેમેજ પોલિસીની તારીખો મેળ ખાય છે કે નહીં તે તપાસો. કોઈ પણ એકમાં ગેપ હોય તો ક્લેમ રિજેક્ટ થઈ શકે, અને લેપ્સ થયેલી ઓન ડેમેજ પોલિસી ફરી શરૂ કરતાં પહેલાં વાહનનું નવું ઇન્સ્પેક્શન જરૂરી બની શકે.

ઓક્ટોબર 2026 મુજબ ખર્ચ અને GST

ઓક્ટોબર 2026 મુજબ મોટર ઇન્શ્યોરન્સ પ્રીમિયમ પર 18% GST લાગે છે. સપ્ટેમ્બર 2025ની GST મુક્તિ ફક્ત વ્યક્તિગત જીવન અને હેલ્થ ઇન્શ્યોરન્સને લાગુ પડી, મોટરને નહીં. ઓન ડેમેજ પ્રીમિયમ તમારા નો ક્લેમ બોનસથી ઘટે છે (એક ક્લેમ-ફ્રી વર્ષ પછી 20%, પાંચ વર્ષ પછી વધીને 50%), જે વીમા કંપની બદલો ત્યારે પણ તમારી પાસે રહે છે અને કારનું નહીં, તમારું હોય છે.

ક્લેમ અને ફરિયાદ

અકસ્માતની જાણ તરત વીમા કંપનીને કરો, ચોરી કે થર્ડ પાર્ટીને ઈજાના કેસમાં FIR નોંધાવો, અને સર્વેયર તપાસ કરે તે પહેલાં રિપેરિંગ ન કરાવો. ક્લેમ રિજેક્ટ થાય કે ઓછો સેટલ થાય, તો વીમા કંપનીના ગ્રીવન્સ રિડ્રેસલ ઓફિસરને લખો, પછી IRDAIના બીમા ભરોસા પોર્ટલ અને ઇન્શ્યોરન્સ ઓમ્બડ્સમેન (₹50 લાખ સુધીના વિવાદ માટે) પાસે જાઓ. થર્ડ પાર્ટી ઈજાના ક્લેમ મોટર એક્સિડન્ટ ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલમાં જાય છે. ઇન્શ્યોરન્સ ક્લેમ રિજેક્ટ થવાનાં કારણો જુઓ.

મુખ્ય મુદ્દા

• મોટર વ્હીકલ્સ એક્ટની કલમ 146 હેઠળ થર્ડ પાર્ટી કવર ફરજિયાત છે; તે ફક્ત બીજાને થયેલા નુકસાન માટે ચૂકવે છે.
• વીમા વગર વાહન ચલાવવા પર પહેલા ગુના માટે ₹2,000 અને ફરીથી ગુના માટે ₹4,000 સુધીનો દંડ, ઉપરાંત કેદ પણ થઈ શકે.
• કોમ્પ્રિહેન્સિવ કવરમાં ડેપ્રિસિએશન અને ડિડક્ટિબલને આધીન ઓન ડેમેજ, ચોરી અને કુદરતી આફત સામે સુરક્ષા ઉમેરાય છે.
• નવી કારમાં 3 વર્ષનું થર્ડ પાર્ટી કવર હોય છે; ઓન ડેમેજ દર વર્ષે કોઈ પણ વીમા કંપની પાસે રિન્યૂ કરી શકાય.
• ઓક્ટોબર 2026 મુજબ મોટર પ્રીમિયમ પર હજી 18% GST લાગે છે.