એગ્રીકલ્ચર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ 2026: 3% વ્યાજ રાહત લોન

એગ્રીકલ્ચર ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ફંડ (AIF), એટલે કે કૃષિ માળખાકીય ભંડોળ, કેન્દ્ર સરકારની યોજના છે જે ખેતર નજીક અને લણણી પછીના માળખા માટેની લોનનો વ્યાજ ખર્ચ ઘટાડે છે, જેમ કે વેરહાઉસ, કોલ્ડ સ્ટોરેજ, સોર્ટિંગ અને ગ્રેડિંગ યુનિટ અને પ્રાથમિક પ્રોસેસિંગ. સરકાર પ્રતિ પ્રોજેક્ટ ₹2 કરોડ સુધીની લોન પર સાત વર્ષ સુધી વાર્ષિક 3% વ્યાજ ચૂકવે છે, એ ભાગ પર ધિરાણકર્તાઓ 9%થી વધુ લઈ શકતા નથી, અને ક્રેડિટ ગેરંટી ફી સરકાર ભરે છે, એટલે ₹2 કરોડ સુધી કોઈ ગેરંટી જોઈતી નથી. અરજી agriinfra.dac.gov.in પર ઓનલાઇન થાય છે અને તમે પસંદ કરેલી બેંક સુધી પહોંચે છે.

નીચેની બધી શરતો ઓક્ટોબર 2026 મુજબની છે.

2026માં સ્થિતિ

AIF જુલાઈ 2020માં ₹1 લાખ કરોડની ધિરાણ સુવિધા સાથે શરૂ થયું હતું. યોજના 2020-21થી 2032-33 સુધી ચાલે છે, પણ નવી લોન છ વર્ષમાં, એટલે કે 2025-26 સુધીમાં વહેંચવાની હતી. 24 ઓક્ટોબર 2026 સુધીમાં AIF પોર્ટલ પર 2,28,428 પ્રોજેક્ટ માટે ₹1,02,640 કરોડ મંજૂર દેખાય છે.

આ બારી ખુલ્લી રખાઈ છે. માર્ચ 2026માં નાણાં મંત્રાલયના એક ઓફિસ મેમોરેન્ડમે AIFને 31 માર્ચ 2026 પછી કામચલાઉ રીતે ચાલુ રાખ્યું, અને 30 સપ્ટેમ્બર 2026ના કૃષિ વિભાગના મેમોરેન્ડમે તેને 31 માર્ચ 2027 સુધી કે 16મા નાણાં પંચના સમયગાળા માટે યોજનાને મંજૂરી મળે ત્યાં સુધી, જે વહેલું હોય, લંબાવ્યું, શરતો એ જ રહેશે. કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27માં AIF માટે ₹910 કરોડ પણ ફાળવાયા, અને વિભાગે જૂન-જુલાઈ 2026માં અરજીઓ મંગાવવા ઝુંબેશ ચલાવી. આ વિસ્તરણ કામચલાઉ છે, તેથી પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ પાછળ ખર્ચ કરતાં પહેલાં તમારી બેંકને પૂછો કે તે હાલ નવી AIF લોન મંજૂર કરે છે કે નહીં.

મુખ્ય લાભ

લોનની કોઈ લઘુતમ કે મહત્તમ મર્યાદા નથી. જો લોન ₹2 કરોડથી વધુ હોય, તો સબવેન્શન અને ગેરંટી ફક્ત ₹2 કરોડ પર મળે છે અને બાકીના પર બેંક બજાર દર લે છે.

કોણ પાત્ર છે

પોર્ટલ મુજબ: ખેડૂતો, ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPO) અને તેમના સંઘો, પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS), માર્કેટિંગ અને બહુહેતુક સહકારી મંડળીઓ, સહકારી મંડળીઓના રાષ્ટ્રીય અને રાજ્ય સંઘો, સ્વ-સહાય જૂથો અને તેમના સંઘો, સંયુક્ત જવાબદારી જૂથો, કૃષિ ઉદ્યોગસાહસિકો, સ્ટાર્ટઅપ, ખેતી ઉત્પન્ન બજાર સમિતિઓ (APMC), રાજ્ય એજન્સીઓ, અને કેન્દ્ર, રાજ્ય કે સ્થાનિક સંસ્થાઓ પ્રાયોજિત PPP પ્રોજેક્ટ.

ખેડૂત, કૃષિ ઉદ્યોગસાહસિક કે સ્ટાર્ટઅપ જેવા ખાનગી લોનધારકને 25 પ્રોજેક્ટ સુધી લાભ મળી શકે, શરત એ કે દરેક પ્રોજેક્ટ અલગ ગામ કે નગરમાં હોય જેનો પોતાનો લોકલ ગવર્નમેન્ટ ડિરેક્ટરી કોડ હોય. આ મર્યાદા રાજ્ય એજન્સીઓ અને સંઘોને લાગુ પડતી નથી.

પાત્ર પ્રોજેક્ટ

• લણણી પછીનું સંચાલન: વેરહાઉસ અને સાઇલો, કોલ્ડ સ્ટોર અને કોલ્ડ ચેઇન, પેક-હાઉસ, સોર્ટિંગ અને ગ્રેડિંગ યુનિટ, એસેયિંગ યુનિટ, પકવવાની ચેમ્બર, રીફર અને ઇન્સ્યુલેટેડ વાન, ઇ-માર્કેટિંગ અને સપ્લાય ચેઇન પ્લેટફોર્મ, અને ખેતીના કચરાનું વ્યવસ્થાપન.
• પ્રાથમિક પ્રોસેસિંગ, અને 29 ઓગસ્ટ 2024થી પ્રાથમિક સાથે જોડાયેલું સેકન્ડરી પ્રોસેસિંગ. એકલું સેકન્ડરી પ્રોસેસિંગ (જેમ કે પ્રાથમિક મિલિંગ વગરનું બિસ્કિટ યુનિટ) પાત્ર નથી.
• ખેતીની ઉપયોગી મિલકતો, જેમ કે કસ્ટમ હાયરિંગ સેન્ટર (ઓછામાં ઓછાં ચાર મશીન), જૈવિક ઇનપુટ અને બાયો-સ્ટિમ્યુલન્ટ યુનિટ, નર્સરી, ટિશ્યુ કલ્ચર, બિયારણ પ્રોસેસિંગ, ડ્રોન અને ચોકસાઈભરી ખેતીના સેન્સર, પોલીહાઉસ, મશરૂમ અને હાઇડ્રોપોનિક ખેતી, અને મધ કે રેશમ પ્રોસેસિંગ. ટ્રેક્ટર અને કેટલાંક લોજિસ્ટિક્સ વાહનો વ્યક્તિગત ખેડૂતો માટે પાત્ર નથી.
• સોલર મિલકતો: કોઈ પણ પાત્ર માળખાનું સોલરાઇઝેશન, અને પીએમ-કુસુમના ઘટકો (2 MW સુધીના ગ્રિડ સાથે જોડાયેલા સોલર પ્લાન્ટ, સ્ટેન્ડઅલોન સોલર પંપ અને પંપ સોલરાઇઝેશન) એ યોજના સાથે મળીને. જુઓ અમારી નોંધ પીએમ-કુસુમની 2026ની સ્થિતિ.

ઉદાહરણ: ₹1 કરોડનું વેરહાઉસ

ફક્ત સમજ માટે. એક FPO ₹1 કરોડના ફિક્સ્ડ પ્રોજેક્ટ ખર્ચથી વેરહાઉસ બનાવે છે.

• પોતાનો ફાળો (10%): ₹10,00,000
• AIF લોન: ₹90,00,000
• બેંક દર: 9% (મર્યાદા); સબવેન્શન 3%, એટલે અસરકારક 6%

પહેલા વર્ષનું વ્યાજ (સાદું):

• 9% પર: ₹90,00,000 × 9% = ₹8,10,000
• સબવેન્શન: ₹90,00,000 × 3% = ₹2,70,000
• ચોખ્ખું: ₹5,40,000

સાત વર્ષમાં સરખા માસિક હપ્તામાં ભરપાઈ (સરળતા માટે મોરેટોરિયમ વગર):

વ્યાજમાં આશરે ₹11.2 લાખની બચત થાય છે. વાસ્તવમાં બેંક પૂરો દર લે છે અને બેંક ક્લેમ કરે પછી સરકાર 3% લોન ખાતામાં જમા કરે છે, એટલે રોકડ પ્રવાહ એકસરખો રહેતો નથી. તમારા આંકડા EMI કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખીને જુઓ.

₹2 કરોડથી મોટી લોન: 9% પર ₹3 કરોડની લોન પર પહેલા વર્ષનું વ્યાજ ₹27,00,000 છે; સબવેન્શન ફક્ત ₹2 કરોડ પર, એટલે ₹6,00,000 મળે છે. સંયુક્ત અસરકારક દર આશરે 7% થાય છે.

જરૂરી દસ્તાવેજો

• પોર્ટલ રજિસ્ટ્રેશન માટે આધાર અને મોબાઇલ નંબર.
• લોનધારકનું KYC; સંસ્થાઓ માટે રજિસ્ટ્રેશન પ્રમાણપત્ર, PAN, બોર્ડ કે મંડળીનો ઠરાવ.
• વિગતવાર પ્રોજેક્ટ રિપોર્ટ (DPR): પ્રમોટરની વિગતો, પ્રોજેક્ટ અને પ્રોસેસ ફ્લો, ખર્ચની વિગત, નાણાંના સ્ત્રોત, પાંચ વર્ષની આવકનો અંદાજ, પ્લાન્ટ અને મશીનરીના ભાવપત્રક. મોડેલ DPR પોર્ટલ પર છે.
• પ્રોજેક્ટ સ્થળના માલિકી કે ભાડાપટ્ટાના કાગળો, અને જરૂર હોય ત્યાં બાંધકામ પ્લાનની મંજૂરી.
• બેંક સ્ટેટમેન્ટ, અગાઉના નાણાકીય પત્રકો કે ITR, જ્યાં ઉપલબ્ધ હોય.

AIF લોન માટે અરજી કેવી રીતે કરવી

1. agriinfra.dac.gov.in પર તમારા મોબાઇલ નંબર અને આધારથી રજિસ્ટર કરો; OTPથી તમારું લોગિન બને છે.
2. અરજી ભરો અને DPR અપલોડ કરો. ધિરાણ સંસ્થા અને શાખા પસંદ કરો.
3. PMU ચકાસણી. કેન્દ્રીય પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટ યુનિટ અરજી તપાસે છે. સ્ટેટસ "pending information" બતાવે તો સુધારો કરીને ફરી જમા કરો.
4. બેંકનું મૂલ્યાંકન. ચકાસણી પછી અરજી તમારી બેંકમાં પહોંચે છે. ઔપચારિકતાઓ પૂરી કરવા શાખાએ જાઓ. બેંક પ્રોજેક્ટની વ્યવહારુતા અને તમારા ક્રેડિટ રેકોર્ડના આધારે નિર્ણય લે છે.
5. મંજૂરી અને ચુકવણી, બધું બરાબર હોય તો સામાન્ય રીતે 60 દિવસમાં. તમારો 10% ફાળો લાવો.
6. સબવેન્શન અને ગેરંટી ફી બેંક મંત્રાલય પાસેથી ક્લેમ કરે છે અને તમારા લોન ખાતામાં જમા થાય છે.
7. જિયો-ટેગિંગ. તૈયાર મિલકત કૃષિ મેપર એપ પર જિયો-ટેગ થાય છે.

પોર્ટલ પર રજિસ્ટ્રેશન અને અરજી મફત છે. DPR બનાવવા તમે કોઈ ચાર્ટર્ડ એકાઉન્ટન્ટને ફી આપી શકો, પણ AIFનો લાભ મેળવવા કોઈ "એજન્ટ ફી"ની જરૂર નથી.

અરજી અટકવાનાં સામાન્ય કારણો

• અપાત્ર પ્રોજેક્ટ, જેમ કે એકલું સેકન્ડરી પ્રોસેસિંગ કે વર્કિંગ કેપિટલ.
• નબળો DPR, જેમાં આવકનો અંદાજ વધુ પડતો હોય કે ભાવપત્રક ન હોય.
• પ્રમોટરોના ક્રેડિટ ઇતિહાસની સમસ્યા; કેટલીક બેંકો FPO સભ્યોનો પણ સિબિલ તપાસે છે. જુઓ સિબિલ સ્કોર મફતમાં કેવી રીતે તપાસવો.
• સબવેન્શનવાળા ભાગ પર બેંક 9%થી વધુ વ્યાજ કહે, જેની મંજૂરી નથી.
• જમીન લોનધારકના નામે ન હોવી કે ભાડાપટ્ટો લોનની મુદતથી ટૂંકો હોવો.

ફરિયાદ કેવી રીતે કરવી

1. જો બેંક કંઈ ન કરે, તો પોર્ટલ પર ચકાસણીના 75 દિવસ પછી તમે બેંક બદલી શકો.
2. અરજીમાં ફેરફાર કે પોર્ટલની સમસ્યા માટે support.agriinfra@gov.in પર ઇમેઇલ કરો કે પોર્ટલ પર આપેલી હેલ્પલાઇનનો ઉપયોગ કરો.
3. મર્યાદાથી વધુ વ્યાજ કે કારણ વગર નામંજૂરી જેવી બેંકની સમસ્યાઓ માટે બેંકના ફરિયાદ અધિકારીને લખો, પછી 30 દિવસ બાદ cms.rbi.org.in પર RBI ઇન્ટિગ્રેટેડ ઓમ્બડ્સમેન પાસે જાઓ.
4. તમે તમારા રાજ્યના કૃષિ વિભાગ મારફતે AIFના સ્ટેટ પ્રોજેક્ટ મોનિટરિંગ યુનિટ (SPMU)નો પણ સંપર્ક કરી શકો.

ખેતીની નાની વર્કિંગ કેપિટલ જરૂરિયાતો માટે કિસાન ક્રેડિટ કાર્ડ વધુ સારું છે; ખેતી બહારના યુનિટ માટે સરકારી બિઝનેસ લોન યોજનાઓની સરખામણી કરો.

મુખ્ય મુદ્દા

• AIF પ્રતિ પ્રોજેક્ટ ₹2 કરોડ સુધીની લોન પર સાત વર્ષ સુધી 3% વ્યાજ સબવેન્શન આપે છે, અને વ્યાજ 9% સુધી મર્યાદિત છે.
• ક્રેડિટ ગેરંટી ફી સરકાર ભરે છે, તેથી યોજના હેઠળ ₹2 કરોડ સુધીની લોન પર કોલેટરલ જોઈતું નથી.
• તે લણણી પછીના માળખા, પ્રાથમિક પ્રોસેસિંગ અને ખેતીની મિલકતો માટે છે, વર્કિંગ કેપિટલ માટે નહીં.
• ઓક્ટોબર 2026 સુધી યોજના 31 માર્ચ 2027 સુધીના કામચલાઉ વિસ્તરણ પર છે, શરતો યથાવત્.
• DPR સાથે agriinfra.dac.gov.in પર મફત અરજી કરો; 75 દિવસમાં કાર્યવાહી ન થાય તો બેંક બદલો.