હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી vs સોફ્ટ ઇન્ક્વાયરી: સિબિલ સ્કોર પર અસર

તમે લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરો અને લેન્ડર તમારો ક્રેડિટ રિપોર્ટ તપાસે ત્યારે હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી નોંધાય છે, અને તેનાથી થોડા સમય માટે તમારો સિબિલ સ્કોર થોડો ઘટી શકે. સોફ્ટ ઇન્ક્વાયરી એટલે એવી કોઈ પણ તપાસ જે ક્રેડિટની અરજી સાથે જોડાયેલી ન હોય, જેમ કે પોતાનો સ્કોર જોવો, અને તેની કોઈ અસર થતી નથી. સીધો નિયમ: પોતાનો સ્કોર ગમે તેટલી વાર જુઓ, પણ ક્રેડિટ માટે અરજી ત્યારે જ કરો જ્યારે જરૂર હોય અને મંજૂરી મળવાની શક્યતા હોય.

શું હાર્ડ ગણાય અને શું સોફ્ટ

તપાસ હાર્ડ છે કે સોફ્ટ તે હેતુ પર આધાર રાખે છે, કોણ તપાસ કરે છે તેના પર નહીં. તમે અરજી સબમિટ કરો ત્યારે લેન્ડરની તપાસ ક્રેડિટ નિર્ણય માટે હોય છે, તેથી તે તમારા રિપોર્ટના "Enquiry information" વિભાગમાં લેન્ડરના નામ, તારીખ, હેતુ અને રકમ સાથે હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી તરીકે નોંધાય છે.

સ્કોર પર કોઈ અસર વગર પોતાનો સ્કોર કેવી રીતે જોવો તે માટે વાંચો સિબિલ સ્કોર મફતમાં કેવી રીતે ચેક કરવો.

હાર્ડ ઇન્ક્વાયરીથી સ્કોર કેમ ઘટે છે

ક્રેડિટ સ્કોરિંગ મોડલ ટૂંકા સમયમાં થયેલી ઘણી અરજીઓને ચેતવણીના સંકેત તરીકે જુએ છે. થોડા સમયમાં ઘણી લોન કે કાર્ડ માટે અરજી કરનાર વ્યક્તિ આર્થિક તણાવમાં હોઈ શકે, અથવા ખાતું દેખાય તે પહેલાં જ મોટું નવું દેવું લેવા જઈ રહી હોય. એટલે જ સિબિલ સ્કોર કેવી રીતે ગણાય છે તેમાં "નવી ક્રેડિટ અને ઇન્ક્વાયરી" એક પરિબળ છે.

ત્રણ વાત ધ્યાનમાં રાખો:

• એક ઇન્ક્વાયરીની અસર નાની હોય છે. સારો રેકોર્ડ ધરાવતા મોટા ભાગના લોકો માટે એક હાર્ડ ઇન્ક્વાયરીથી માત્ર થોડા પોઇન્ટ ઘટે છે.
• અસર ઓસરી જાય છે. તાજેતરની ઇન્ક્વાયરી સૌથી વધુ મહત્ત્વની છે. નવી અરજીઓ વગર મહિના પસાર થાય તેમ તેનું વજન ઘટે છે.
• ચુકવણીનો રેકોર્ડ ઘણો વધુ મહત્ત્વનો છે. એક EMI ચૂકી જવાથી સામાન્ય રીતે એક અરજી કરતાં ઘણું વધુ નુકસાન થાય છે.

ઇન્ક્વાયરી રિપોર્ટમાં કેટલો સમય રહે છે

ઇન્ક્વાયરી સ્કોરને કેટલો સમય અસર કરે તે માટે સિબિલ કોઈ નિશ્ચિત નિયમ જાહેર કરતું નથી. લેન્ડરોની માહિતી મુજબ સામાન્ય રીતે ઇન્ક્વાયરી આશરે બે વર્ષ સુધી રિપોર્ટમાં દેખાય છે, જ્યારે સ્કોર પર તેની અસર મોટા ભાગે પહેલા કેટલાક મહિનામાં જ દેખાય છે. તમારો રિપોર્ટ વાંચતા લેન્ડરને તાજેતરની ઇન્ક્વાયરીની યાદી તો દેખાશે જ, અને ઘણા લેન્ડર છેલ્લા 6 થી 12 મહિના પર ખાસ ધ્યાન આપે છે.

લેન્ડર પેટર્ન જુએ છે:

• થોડા અઠવાડિયામાં અનસિક્યોર્ડ લોન માટે ઘણી ઇન્ક્વાયરી
• ઇન્ક્વાયરી પછી કોઈ નવું ખાતું નહીં, જે રિજેક્શન તરફ ઇશારો કરે
• ઇન્સ્ટન્ટ-લોન એપ્સ પરથી નાની રકમની ઘણી ઇન્ક્વાયરી

તમારો સ્કોર હજી ઠીક હોય તો પણ આમાંથી કોઈ પણ બાબત લેન્ડરને સાવધ બનાવી શકે. આ કેવી રીતે થાય છે તે અમારી ગાઇડ લોન રિજેક્ટ થઈ: કારણો અને ઉપાયમાં સમજાવ્યું છે.

ઉદાહરણ: લોન શોધવાની બે રીત

અર્જુનને ₹3 લાખની જરૂર છે. છ અઠવાડિયામાં તે પાંચ ઇન્સ્ટન્ટ-લોન એપ્સ પર, બે બેંકોમાં પર્સનલ લોન માટે અને એક ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરે છે. ત્રણ અરજી નામંજૂર થાય છે. હવે તેના રિપોર્ટમાં છ અઠવાડિયામાં આઠ હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી દેખાય છે, મોટા ભાગની અનસિક્યોર્ડ ક્રેડિટ માટે, અને ત્રણ ખાતામાં બદલાઈ નથી. આગળનો લેન્ડર એવો ઉધાર લેનાર જુએ છે જેને ના પડી રહી છે અને છતાં તે અરજી કરતો જ રહે છે. તેનો સ્કોર ઘટે છે, અને તેથી પણ વધુ મહત્ત્વનું, તેનો રિપોર્ટ જોખમી દેખાય છે.

શ્રેયાને ₹40 લાખની હોમ લોન જોઈએ છે. તે પહેલાં:

1. પોતાનો સ્કોર અને રિપોર્ટ જુએ છે (સોફ્ટ ઇન્ક્વાયરી, કોઈ અસર નહીં).
2. કેટલી લોન મળી શકે તેનો અંદાજ કાઢવા લોન એલિજિબિલિટી કેલ્ક્યુલેટર વાપરે છે.
3. જાહેર દરો સરખાવે છે અને ઔપચારિક અરજી વગર ત્રણ લેન્ડર પાસેથી ક્વોટ માંગે છે.
4. એ જ પખવાડિયામાં બે લેન્ડર પાસે ઔપચારિક અરજી કરે છે.

તેના રિપોર્ટમાં નજીક નજીક બે હોમ લોન ઇન્ક્વાયરી દેખાય છે, અને પછી એક નવું હોમ લોન ખાતું. આ સામાન્ય અને સમજાય તેવી પેટર્ન છે. કેટલાક સ્કોરિંગ મોડલ ટૂંકા ગાળામાં એક જ પ્રકારની લોન માટેની ઘણી ઇન્ક્વાયરી પ્રત્યે નરમ વલણ રાખી શકે, પણ સિબિલ આવો કોઈ નિયમ જાહેર કરતું નથી, તેથી ઔપચારિક અરજીઓ ઓછી અને નજીક નજીક રાખવી વધુ સલામત છે.

સ્કોર બગાડ્યા વગર ક્રેડિટ કેવી રીતે શોધવી

• પહેલાં પોતાનો રિપોર્ટ જુઓ. તે મફત છે અને કોઈ પોઇન્ટ ઘટતા નથી. અરજી કરતાં પહેલાં ભૂલો સુધારો.
• અરજી કરતાં પહેલાં એલિજિબિલિટીનો અંદાજ કાઢો. જ્યાં તમારી આવક, હાલના EMI અને સ્કોર લેન્ડરના માપદંડમાં બંધબેસતા હોય ત્યાં જ અરજી કરો. સામાન્ય કટ-ઓફ માટે જુઓ લોન માટે લઘુતમ સિબિલ સ્કોર.
• અરજી નહીં, ક્વોટ માંગો. પૂછો કે આ પગલું ઔપચારિક અરજી છે કે જેમાં તમારો રિપોર્ટ કઢાશે.
• જરૂરી અરજીઓ એકસાથે કરો. એકથી વધુ લેન્ડર પાસે અરજી કરવી જ પડે, તો એક જ પ્રોડક્ટ માટે ટૂંકા ગાળામાં કરો.
• ભરોસો ન હોય એવી "તમારી એલિજિબિલિટી ચેક કરો" લિંક ટાળો. કેટલીક એપ્સ અને એજન્ટ પાછળથી પૂરી અરજી સબમિટ કરી દે છે. PAN આપતાં પહેલાં કન્સેન્ટ સ્ક્રીન વાંચો.
• અસંબંધિત ક્રેડિટ વચ્ચે અંતર રાખો. જે મહિને હોમ લોન માટે અરજી કરતા હો, તે જ મહિને નવા કાર્ડ માટે અરજી ન કરો.

શું કો-એપ્લિકન્ટ અને ગેરન્ટરની પણ હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી થાય છે?

સામાન્ય રીતે હા. તમને હોમ લોનમાં કો-એપ્લિકન્ટ તરીકે ઉમેરવામાં આવે ત્યારે લેન્ડર મુખ્ય અરજદારની સાથે તમારો રિપોર્ટ પણ કાઢે છે, તેથી ઇન્ક્વાયરી બંનેના રિપોર્ટમાં દેખાય છે. ગેરન્ટરની પણ ઘણી વાર તપાસ થાય છે. તમને સહી કરવાનું કહેવામાં આવે, તો યાદ રાખો કે ઇન્ક્વાયરી નાનો મુદ્દો છે: જો પછી લોન ઓવરડ્યૂ થાય, તો ચૂકી ગયેલી ચુકવણી તમારા રિપોર્ટમાં પણ દેખાઈ શકે. જુઓ કો-એપ્લિકન્ટ અને ગેરન્ટરની જવાબદારી.

અજાણી ઇન્ક્વાયરી: છેતરપિંડીની ચેતવણી

RBIના ક્રેડિટ ઇન્ફર્મેશન નિયમો હેઠળ, જ્યારે કોઈ લેન્ડર કે બીજો નિર્દિષ્ટ યુઝર તમારો રિપોર્ટ જુએ ત્યારે, તમારી સંપર્ક વિગતો રેકોર્ડમાં હોય તો, બ્યુરોએ તમને SMS કે ઇમેઇલ એલર્ટ મોકલવો પડે છે. જો તમે ક્યારેય ન કરી હોય એવી અરજી માટે એલર્ટ આવે કે રિપોર્ટમાં ઇન્ક્વાયરી દેખાય:

1. જેનું નામ હોય તે લેન્ડરનો સંપર્ક કરો અને પૂછો કે કઈ અરજીથી તે થઈ.
2. ક્રેડિટ બ્યુરો પાસે ડિસ્પ્યુટ નોંધાવો.
3. જો કોઈએ તમારી ઓળખ વાપરીને અરજી કરી હોય, તો cybercrime.gov.in પર જાણ કરો કે 1930 હેલ્પલાઇન પર કૉલ કરો, અને પોલીસ ફરિયાદ નોંધાવો.

ફરિયાદના 30 દિવસમાં ખોટી એન્ટ્રી ન સુધરે, તો RBIના ફ્રેમવર્ક હેઠળ તમને વિલંબના દરેક દિવસ માટે ₹100 વળતર મળવાનો હક છે. અમારી સિબિલ રિપોર્ટની ભૂલ સામે ડિસ્પ્યુટ ગાઇડ આખી પ્રક્રિયા સમજાવે છે.

મુખ્ય મુદ્દા

• હાર્ડ ઇન્ક્વાયરી તમારી લોન અને કાર્ડની અરજીઓથી થાય છે; સોફ્ટ ઇન્ક્વાયરીમાં પોતાનો સ્કોર જોવાનો સમાવેશ થાય છે અને તેની કોઈ અસર નથી.
• એક હાર્ડ ઇન્ક્વાયરીની અસર નાની અને કામચલાઉ હોય છે; ટૂંકા સમયમાં ઘણી અનસિક્યોર્ડ અરજીઓ વધુ નુકસાન કરે છે અને લેન્ડરને ચિંતિત કરે છે.
• ઇન્ક્વાયરી સામાન્ય રીતે આશરે બે વર્ષ સુધી દેખાય છે એમ કહેવાય છે, પણ સ્કોર પરની અસર થોડા મહિનામાં ઓસરી જાય છે.
• પહેલાં એલિજિબિલિટી અને પોતાનો રિપોર્ટ તપાસો, પછી ટૂંકા ગાળામાં શક્ય એટલા ઓછા લેન્ડર પાસે ઔપચારિક અરજી કરો.
• તમે ઓળખતા ન હો એવી ઇન્ક્વાયરી ઓળખની છેતરપિંડીનો સંકેત હોઈ શકે; તરત પગલાં લો.
• વ્યાપક યોજના માટે જુઓ સિબિલ સ્કોર કેવી રીતે સુધારવો અને સિબિલ સ્કોર સુધારવામાં કેટલો સમય લાગે.