જોઇન્ટ હોમ લોન: પાત્રતા, ટેક્સ લાભ અને જોખમો

જોઇન્ટ હોમ લોનમાં બે કે વધુ લોકો, સામાન્ય રીતે પતિ-પત્ની કે માતા-પિતા અને સંતાન, આવક ભેગી કરીને વધુ લોન લઈ શકે છે અને જૂની ટેક્સ રિજીમમાં દરેક પોતાની હોમ લોન કપાતનો દાવો કરી શકે છે. ઓક્ટોબર 2026 મુજબ, પોતે રહેતા ઘરના કો-ઓનર દંપતી સાથે મળીને વર્ષે ₹4 લાખ સુધી વ્યાજ અને ₹3 લાખ સુધી મૂળ રકમની કપાત લઈ શકે. તેની કિંમત એ છે કે દરેક કો-બોરોઅર ફક્ત પોતાના હિસ્સા માટે નહીં, આખી લોન માટે જવાબદાર છે.

આ ગાઇડમાં કોણ અરજી કરી શકે, કેટલી વધુ લોન મળે, ટેક્સના નિયમો અને સહી કરતાં પહેલાં શું નક્કી કરવું તે સમજાવ્યું છે.

કો-બોરોઅર, કો-ઓનર અને ગેરંટર: એક વાત નથી

મોટા ભાગના લેન્ડર આગ્રહ રાખે છે કે પ્રોપર્ટીનો દરેક કો-ઓનર કો-બોરોઅર તરીકે જોડાય. તેનાથી ઊલટું હંમેશાં સાચું નથી: માતા-પિતા ટાઇટલમાં નામ વગર પાત્રતા વધારવા કો-બોરોઅર બની શકે. અમારો કો-એપ્લિકન્ટ અને ગેરંટરની જવાબદારી લેખ સમજાવે છે કે સ્થિતિ બગડે ત્યારે શું થાય.

લેન્ડર સામાન્ય રીતે નજીકના સગાંને કો-બોરોઅર તરીકે માન્ય રાખે છે: પતિ કે પત્ની, માતા-પિતા, સંતાનો અને ક્યારેક ભાઈ-બહેન. અપરિણીત પાર્ટનર અને મિત્રોને મોટા ભાગની બેંકો સામાન્ય રીતે કો-બોરોઅર તરીકે સ્વીકારતી નથી.

વધુ પાત્રતા: ઉદાહરણ

નેહાનો ટેક-હોમ પગાર મહિને ₹1.1 લાખ છે અને તેના પતિ અર્જુનનો ₹70,000. તેમનો લેન્ડર કુલ EMI ચોખ્ખી આવકના 50% (FOIR) સુધી મર્યાદિત રાખે છે. અંદાજિત 8.5%ના દરે 20 વર્ષ માટે:

ઓક્ટોબર 2026 મુજબ લોન હજી પણ RBIની લોન-ટુ-વેલ્યૂ મર્યાદાથી બંધાયેલી છે: ₹30 લાખ સુધીની લોન માટે 90%, ₹30 લાખથી વધુ અને ₹75 લાખ સુધી 80%, અને ₹75 લાખથી વધુ માટે 75%. ₹1.04 કરોડની લોન માટે આશરે ₹1.38 કરોડ કે તેથી વધુ કિંમતની પ્રોપર્ટી જોઈએ. પૂરી પદ્ધતિ અમારી હોમ લોન પાત્રતા અને દસ્તાવેજો ગાઇડમાં છે.

વધુ પાત્રતા એટલે પોસાય તેવું હોવું એમ નથી. જો એક આવક બંધ થાય, તો શું બીજી વ્યક્તિ મહિને ₹90,000 ભરી શકશે? તમારામાંથી એક એકલા ભરી શકે તેટલી રકમ પર EMI કેલ્ક્યુલેટર ચલાવો.

લેન્ડર બંનેના ક્રેડિટ સ્કોર પણ જુએ છે. એક કો-બોરોઅરનો નબળો સ્કોર દર વધારી શકે કે અરજી નકારાવી શકે, તેથી પહેલાં બંનેના રિપોર્ટ તપાસો.

જોઇન્ટ હોમ લોનના ટેક્સ લાભ

નાણાકીય વર્ષ 2026-27 મુજબ જૂની ટેક્સ રિજીમ હેઠળ, દરેક કો-બોરોઅર જે કો-ઓનર પણ હોય અને EMIમાં ફાળો આપતો હોય, તે અલગથી દાવો કરી શકે:

• વ્યાજ: પોતે રહેતા ઘર માટે વર્ષે ₹2 લાખ સુધી, જૂની સેક્શન 24(b), હવે ઇન્કમ-ટેક્સ એક્ટ, 2025ની સેક્શન 22 હેઠળ.
• મૂળ રકમ: જૂની સેક્શન 80C, હવે સેક્શન 123 હેઠળ પોતાની ₹1.5 લાખની મર્યાદામાં, સાથે જે વર્ષે ભરી હોય તે વર્ષે સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને રજિસ્ટ્રેશન.

દાવા માલિકીના હિસ્સા અને વાસ્તવિક ચુકવણી મુજબ હોવા જોઈએ. જો નેહા 50% માલિક હોય પણ EMIના 70% ભરે, તો ટેક્સ નિષ્ણાત પછીથી પ્રમાણ બહાર દાવો કરવાને બદલે ખરીદી વખતે જ માલિકીનું પ્રમાણ બદલવાની સલાહ આપી શકે.

ઉદાહરણ: ₹90 લાખની લોન પર ટેક્સ બચત

₹90 લાખની લોન 8.5%ના દરે 20 વર્ષ માટે, EMI ₹78,104. પહેલા વર્ષે વ્યાજ આશરે ₹7.58 લાખ અને મૂળ રકમ આશરે ₹1.79 લાખ. બંને 30%ના સ્લેબમાં, જૂની રિજીમ, 4% સેસ સાથે, અને ઘરની માલિકી 50:50.

અહીં જોઇન્ટ માળખાથી વ્યાજની કપાત બમણી થાય છે. મૂળ રકમની કપાતથી કંઈ વધારાનું મળે કે નહીં તે આધાર રાખે છે કે દરેક વ્યક્તિની ₹1.5 લાખની મર્યાદા EPF, PPF કે ઇન્શ્યોરન્સથી કેટલી પહેલેથી વપરાઈ ગઈ છે.

નવી રિજીમમાં આ બદલાય છે. ડિફોલ્ટ નવી રિજીમમાં પોતે રહેતા ઘર માટે વ્યાજ કે મૂળ રકમની કોઈ કપાત મળતી નથી. જો તમે બંને નવી રિજીમમાં વધુ ફાયદામાં હો, તો જોઇન્ટ લોનનો ટેક્સ તર્ક રહેતો નથી. વિગતો અમારી હોમ લોન ટેક્સ લાભ ગાઇડમાં છે.

અન્ય ફાયદા

• મહિલાઓ માટે સ્ટેમ્પ ડ્યુટીમાં રાહત: ઓક્ટોબર 2026 મુજબ ઘણાં રાજ્યો મહિલા ખરીદનાર પાસેથી ઓછો ચાર્જ લે છે, ઉદાહરણ તરીકે દિલ્હી (પુરુષો માટે 6% સામે 4%) અને ઉત્તર પ્રદેશ (કિંમતની મર્યાદા સુધી 1 ટકા પોઇન્ટની રાહત). કેટલાંક રાજ્યો મહિલા સાથેની જોઇન્ટ માલિકીને પણ આંશિક લાભ આપે છે. તમારા રાજ્યના રજિસ્ટ્રેશન પોર્ટલ પર ખાતરી કરો.
• ઓછા દરની ઓફર: કેટલાક લેન્ડર મહિલા મુખ્ય લોન લેનાર કે કો-ઓનર હોય ત્યારે દરમાં નાની રાહત આપે છે, ઘણી વાર આશરે 0.05 ટકા પોઇન્ટ.
• સહિયારી માલિકી સંયુક્ત ફાળો દર્શાવે છે, જે વારસા અને છૂટાછેડાના સમાધાનમાં મદદરૂપ થાય છે.

સહી કરતાં પહેલાં નક્કી કરવાનાં જોખમો

1. સંયુક્ત અને વ્યક્તિગત જવાબદારી. બેંક આખો EMI કોઈ પણ લોન લેનાર પાસેથી વસૂલી શકે. બીજી વ્યક્તિ ભરવાનું બંધ કરે તો "મારો અડધો ભાગ ભર્યો" એ બચાવ નથી.
2. ક્રેડિટ સ્કોરનું જોડાણ. દરેક ચૂકેલો EMI બંનેના સિબિલ રિપોર્ટમાં દેખાય છે અને બંનેની ભવિષ્યની લોન મર્યાદિત કરે છે.
3. છૂટાછેડા કે અલગ થવું. લોન આપોઆપ વહેંચાતી નથી. એક વ્યક્તિએ પોતાના નામે રિફાઇનાન્સ કરવું પડે, અથવા ઘર વેચવું પડે. હિસ્સો ટ્રાન્સફર કરવા સામાન્ય રીતે રજિસ્ટર્ડ રિલીઝ કે ગિફ્ટ ડીડ જોઈએ.
4. કો-બોરોઅરનું મૃત્યુ. જીવિત વ્યક્તિએ આખી લોન ભરવી પડે. દરેક કમાતા કો-બોરોઅર પાસે ઓછામાં ઓછી બાકી લોન જેટલો ટર્મ ઇન્શ્યોરન્સ હોવો જોઈએ; લેન્ડર વેચે તે સિંગલ-પ્રીમિયમ કવર મરજિયાત છે અને ઘણી વાર મોંઘું હોય છે.
5. પારિવારિક વિવાદ. જ્યારે માતા-પિતા કે ભાઈ-બહેન કો-ઓનર હોય, ત્યારે કોણ શું ભરશે અને વેચાણ પર શું થશે તે લેખિતમાં નક્કી કરો.

જોઇન્ટ લોન કે એક લોન લેનાર: ઝડપી ટેસ્ટ

જોઇન્ટ લોન સૌથી ઉપયોગી ત્યારે છે જ્યારે આમાંથી ઓછામાં ઓછી બે બાબતો સાચી હોય:

• એક આવક એકલી જોઈતી લોન ઉપાડી ન શકે, પણ બંને મળીને આરામથી ઉપાડી શકે.
• તમે બંને જૂની ટેક્સ રિજીમમાં રહેશો અને દરેક પાસે ₹2 લાખની મર્યાદા વાપરી શકે તેટલું વ્યાજ છે.
• તમે બંને ઘરની કાનૂની માલિકી ઇચ્છો છો, અને બંને ડાઉન પેમેન્ટ અને EMIમાં ફાળો આપો છો.
• તમે એવા રાજ્યમાં રહો છો જ્યાં મહિલા કો-ઓનરથી સ્ટેમ્પ ડ્યુટી ઘટે છે.

જો ફક્ત એક વ્યક્તિ કમાતી હોય, તો બીજાનું નામ લોનમાં ઉમેરવાથી પાત્રતા નથી વધતી પણ જવાબદારી વધે છે, તેથી એક લોન લેનાર અને જીવનસાથી કો-ઓનર (જ્યાં લેન્ડર મંજૂરી આપે) વધુ સરળ હોઈ શકે.

અરજી કેવી રીતે કરવી

1. કોણ કેટલો ફાળો આપશે તેના આધારે માલિકીનો હિસ્સો નક્કી કરો, અને તેને સેલ ડીડમાં નોંધાવો.
2. અરજી પહેલાં બંનેના ક્રેડિટ રિપોર્ટ તપાસો અને ભૂલો સુધારો.
3. દરેક અરજદારના KYC, આવકના પુરાવા અને બેંક સ્ટેટમેન્ટ ભેગા કરો.
4. ઓછામાં ઓછા ત્રણ લેન્ડરના દર અને પ્રોસેસિંગ ફી સરખાવો.
5. સેંક્શન લેટર અને કી ફેક્ટ્સ સ્ટેટમેન્ટ સાથે વાંચો, અને લોન એગ્રીમેન્ટમાં બંનેનાં નામ છે તેની ખાતરી કરો.
6. EMI જોઇન્ટ ખાતામાંથી, અથવા દરેકના ખાતામાંથી પ્રમાણસર, સેટ કરો, જેથી ચુકવણીના રેકોર્ડ ટેક્સ દાવાને ટેકો આપે.

મુખ્ય મુદ્દા

• જોઇન્ટ હોમ લોન આવક ભેગી કરે છે; અમારા ઉદાહરણમાં પાત્રતા આશરે ₹63 લાખથી વધીને ₹1.04 કરોડ થઈ.
• નાણાકીય વર્ષ 2026-27 મુજબ જૂની રિજીમમાં, દરેક કો-ઓનર કો-બોરોઅર ₹2 લાખ સુધી વ્યાજ અને પોતાની ₹1.5 લાખની મર્યાદામાં મૂળ રકમનો દાવો કરી શકે.
• નવી રિજીમમાં પોતે રહેતા ઘર પર કોઈ પણ લોન લેનારને કપાત મળતી નથી.
• દરેક કો-બોરોઅર આખી લોન માટે જવાબદાર છે, અને ખાતું દરેકના ક્રેડિટ સ્કોરને અસર કરે છે.
• સહી કરતાં પહેલાં ફાળો, માલિકીનો હિસ્સો અને ટર્મ ઇન્શ્યોરન્સ નક્કી કરો.