IPO એપ્લિકેશન કેન્સલ કે મોડિફાય કેવી રીતે કરવી (2026 નિયમો)

હા, ઇશ્યૂ બંધ થાય તે પહેલાં તમે IPO એપ્લિકેશન કેન્સલ કે મોડિફાય કરી શકો છો, પણ માત્ર ત્યારે જ્યારે તમે મેઇન-બોર્ડ IPOમાં રિટેલ વ્યક્તિગત રોકાણકાર હો. રિટેલ બિડર (₹2 લાખ સુધીની બિડ) બંધ થવાના દિવસે સાંજે 5 વાગ્યા સુધી બિડ વધારી, ઘટાડી કે કેન્સલ કરી શકે છે. ઓક્ટોબર 2026 મુજબ HNI અને સંસ્થાકીય બિડર માત્ર બિડ વધારી શકે છે, અને SME IPOની બિડ બિલકુલ કેન્સલ થઈ શકતી નથી.

આ ગાઇડમાં કોણ શું બદલી શકે, હાલના ઓફર ડોક્યુમેન્ટ મુજબ ચોક્કસ સમયમર્યાદા, UPI અને નેટ બેંકિંગથી તે કેવી રીતે કરવું, અને બ્લોક પૈસા ક્યારે પાછા આવે તે સમજાવ્યું છે. જો તમે હજી અરજી ન કરી હોય, તો IPO માટે ઓનલાઇન અરજી કેવી રીતે કરવીથી શરૂ કરો.

કોણ કેન્સલ કે મોડિફાય કરી શકે, અને ક્યાં સુધી

નીચેના નિયમો ઓક્ટોબર 2026માં ફાઇલ થયેલા રેડ હેરિંગ પ્રોસ્પેક્ટસ (RHP)ના "Issue Procedure" વિભાગ અને SME IPO માટેના એક્સચેન્જ સર્ક્યુલરમાંથી લીધા છે. દરેક ઇશ્યૂનો RHP જ અંતિમ નિયમ છે, એટલે કોઈ ઇશ્યૂ અલગ લાગે તો તે જરૂર તપાસો.

આ ટેબલ પાછળના થોડા મુદ્દા:

• માત્ર કામકાજના દિવસો. બિડ અને ફેરફાર માત્ર એક્સચેન્જના કામકાજના દિવસોમાં, સોમવારથી શુક્રવાર, સવારે 10થી સાંજે 5 સુધી સ્વીકારાય છે. શનિવાર અને જાહેર રજાઓ ગણાતી નથી.
• UPI મેન્ડેટની ડેડલાઇન બંધ થવાના દિવસે સાંજે 5 વાગ્યે છે. તમે 4:55 વાગ્યે ફેરફાર કરો, તો પણ તેનો મેન્ડેટ 5 વાગ્યા સુધીમાં મંજૂર થવો જોઈએ.
• ઓફર ડોક્યુમેન્ટ છેલ્લા કલાક સુધી રાહ ન જોવાની સલાહ આપે છે. તાજેતરના RHP બિડરને બંધ થવાના દિવસે બપોરે 3 વાગ્યા સુધીમાં બિડ મૂકવા કહે છે, કારણ કે છેલ્લા દિવસના ભારે ટ્રાફિકમાં કેટલીક બિડ અપલોડ ન પણ થાય.
• SME IPO અલગ રીતે ચાલે છે. SEBI ICDR સુધારા પછી બહાર પડેલા NSEના જૂન 2025ના સર્ક્યુલર મુજબ SME IPOમાં કોઈ પણ કેટેગરી માટે બિડ ઘટાડવી અને કેન્સલ કરવી "લાગુ નથી", અને કટ-ઓફ પર બિડ મૂકી શકાતી નથી. બાકીના તફાવત માટે જુઓ SME IPO વિ. મેઇનબોર્ડ IPO.

IPO બિડ કેન્સલ કેવી રીતે કરવી

બ્રોકર એપથી (UPI બિડ)

1. IPO વિભાગ ખોલો અને "Orders", "Applied" કે "My bids"માં જાઓ.
2. બિડ પસંદ કરો અને Cancel પર ટેપ કરો. મોટા ભાગની એપ ખાતરી માગે છે.
3. સ્ટેટસ "Cancelled" કે "Withdrawn" થયું છે તે તપાસો. તારીખ અને સમય સાથે સ્ક્રીનશોટ લઈ લો.
4. બેંકના SMS પર નજર રાખો. SEBIના UPI નિયમો હેઠળ IPOની રકમ બ્લોક અને અનબ્લોક થાય ત્યારે બેંકોએ SMS એલર્ટ મોકલવો પડે છે.

સામાન્ય રીતે તમારે UPI એપમાં કંઈ કરવાની જરૂર નથી. કેન્સલેશન એક્સચેન્જ સુધી જાય છે, રજિસ્ટ્રાર તે બેંકોને મોકલે છે અને બેંક હોલ્ડ હટાવે છે. બ્રોકર પાસે કેન્સલ કરવાને બદલે UPI એપમાંથી મેન્ડેટ "રિવોક" કરવાનો પ્રયાસ ન કરો, કારણ કે બિડ એક્સચેન્જ પ્લેટફોર્મ પર યથાવત્ રહી શકે છે.

નેટ બેંકિંગથી (ASBA બિડ)

1. લોગ ઇન કરો અને IPO / ASBA વિભાગ ખોલો.
2. "View / Modify / Cancel" કે તેના જેવા મેનુમાં એપ્લિકેશન શોધો.
3. Withdraw કે Cancel પસંદ કરો અને પાસવર્ડ કે OTPથી ખાતરી કરો. તે OTP કોઈને ન આપો.
4. એક્નોલેજમેન્ટ સેવ કરી લો.

જો તમે બ્રાન્ચમાં કે બ્રોકરની ઓફિસે કાગળના ફોર્મથી અરજી કરી હતી, તો એ જ જગ્યાએ જઈને વિથડ્રોઅલ કે રિવિઝન રિક્વેસ્ટ જમા કરો.

IPO બિડ મોડિફાય કેવી રીતે કરવી

રિટેલ રોકાણકારો લોટની સંખ્યા કે કિંમત બદલી શકે છે. કેટલાંક સામાન્ય કારણો:

• કટ-ઓફ પર સ્વિચ કરવું. તમે નક્કી કિંમતે બિડ મૂકી હોય અને ફાઇનલ કિંમત તેનાથી ઊંચી નક્કી થાય, તો બિડ રિજેક્ટ થાય છે. "કટ-ઓફ" પસંદ કરવાનો અર્થ છે કે બેન્ડમાં જે ફાઇનલ કિંમત નક્કી થાય તે તમે સ્વીકારો છો. પ્રાઇસ બેન્ડ અને કટ-ઓફના નિયમો IPO પ્રાઇસ બેન્ડ અને કટ-ઓફ પ્રાઇસમાં સમજાવ્યા છે.
• લોટની સંખ્યા બદલવી, વધારે કે ઓછી, જ્યાં સુધી રિટેલ કેટેગરી માટે કુલ રકમ ₹2 લાખની અંદર રહે.
• ડેડલાઇન પહેલાં સંખ્યાની ભૂલ સુધારવી.

UPI બિડમાં બદલાયેલી બિડ માટે આખી બદલાયેલી રકમનો નવો મેન્ડેટ રિક્વેસ્ટ આવે છે, માત્ર તફાવતનો નહીં. ઓફર ડોક્યુમેન્ટ મુજબ તમારે આ નવો રિક્વેસ્ટ UPI એપમાં મંજૂર કરવો પડે છે. મંજૂર ન કરો ત્યાં સુધી ફેરફાર પૂરો થતો નથી.

નેટ બેંકિંગવાળી ASBA બિડમાં ફેરફાર જમા કરતાં જ બેંક સીધો બ્લોક એડજસ્ટ કરી દે છે.

મોડિફાય કરીને સામાન્ય રીતે UPI ID, PAN કે કેટેગરી બદલી શકાતાં નથી. બીજું UPI ID વાપરવું હોય તો પહેલી બિડ કેન્સલ કરો અને નવી મૂકો. એક ઇશ્યૂમાં એક PANથી માત્ર એક માન્ય એપ્લિકેશન થઈ શકે, એટલે ફરી અરજી કરતાં પહેલાં જૂની બિડ "Cancelled" બતાવે છે તેની ખાતરી કરો. નવી બિડનો મેન્ડેટ ન આવે, તો જુઓ IPO UPI મેન્ડેટ નથી આવ્યો.

ઉદાહરણથી સમજો: રિટેલ બિડ બદલવી (કાલ્પનિક)

ધારો કે કોઈ ઇશ્યૂનો પ્રાઇસ બેન્ડ ₹410થી ₹432 છે અને લોટ સાઇઝ 34 શેર છે. રિટેલ બિડમાં રકમ બેન્ડના ઉપલા છેડે બ્લોક થાય છે.

આંકડા પરથી બે બોધપાઠ:

1. 5 લોટનો ફેરફાર જૂના બ્લોકની જગ્યા લે છે. તમારી બેંકમાં છેવટે ₹73,440 બ્લોક રહેવા જોઈએ, ₹44,064 અને ₹73,440 બંને નહીં. બંને રકમ બ્લોક રહે, તો SEBIના ફ્રેમવર્ક હેઠળ તે "એકથી વધુ રકમ બ્લોક થવી" છે: વધારાની રકમ તરત છોડવી પડે, અને તે વધારાની રકમ પર રોજના ₹100 કે વર્ષે 15%, બેમાંથી જે વધુ હોય તે વળતર આપવું પડે.
2. ભૂલથી ₹2 લાખથી ઉપર બિડ ન વધારો. ₹2,05,632ની બિડ રિટેલ કેટેગરીની બહાર છે, અને નોન-ઇન્સ્ટિટ્યૂશનલ બિડ ઘટાડી કે પાછી ખેંચી શકાતી નથી.

કેન્સલ કર્યા પછી બ્લોક પૈસા ક્યારે છૂટે

તાજેતરના RHP મુજબ રજિસ્ટ્રાર એક્સચેન્જોમાંથી કેન્સલ, વિથડ્રો અને ડિલીટ થયેલી એપ્લિકેશન લઈને દરરોજ બિડિંગ બંધ થયાના 60 મિનિટમાં બેંકો (SCSB)ને મોકલે છે, અને બેંકોએ તે એ જ કામકાજના દિવસના અંત સુધીમાં અનબ્લોક કરવાની હોય છે. વ્યવહારમાં ઘણા લોકોનું હોલ્ડ એ જ સાંજે કે પછીના કામકાજના દિવસે હટી જાય છે.

બાહ્ય મર્યાદા વટાવાય તો દંડ લાગે છે. ઓક્ટોબર 2026 મુજબ ઓફર ડોક્યુમેન્ટ કહે છે:

ઉદાહરણ (કાલ્પનિક): તમે સોમવારે ₹73,440ની બિડ કેન્સલ કરો છો. ઇશ્યૂ બુધવારે બંધ થાય છે, એટલે બે કામકાજના દિવસની મર્યાદા શુક્રવારે પૂરી થાય છે. હોલ્ડ પછીના મંગળવારે હટે છે, એટલે મર્યાદા વટાવાઈ ગઈ છે. ત્યારે વળતર તમે કેન્સલ કર્યાના દિવસ (સોમવાર)થી અનબ્લોક થવાના દિવસ (પછીનો મંગળવાર) સુધી ગણાય છે:

• 8 કેલેન્ડર દિવસ ગણો તો: ₹100 × 8 = ₹800, સામે ₹73,440 × 15% × 8 ÷ 365 = આશરે ₹241. વધુ રકમ ₹800 છે.
• 6 કામકાજના દિવસ ગણો તો: ₹100 × 6 = ₹600, સામે આશરે ₹181. વધુ રકમ ₹600 છે.

કઈ ગણતરી લાગુ પડે તે ઇશ્યૂના ડોક્યુમેન્ટ પર આધાર રાખે છે, એટલે તમારા દાવામાં RHPના ચોક્કસ શબ્દો ટાંકો. સરખામણી માટે, ₹73,440 પર 7%ની ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ આઠ દિવસમાં આશરે ₹113 કમાય છે; અમારા FD કેલ્ક્યુલેટર પર તપાસો.

પૈસા બ્લોક જ રહે, તો IPOના પૈસા બ્લોક, રિફંડ નથી મળ્યુંમાં આપેલાં ફરિયાદનાં પગલાં અનુસરો: પહેલાં બેંક, પછી રજિસ્ટ્રાર, પછી scores.sebi.gov.in પર SEBI SCORES.

જો પ્રાઇસ બેન્ડ બદલાય

કંપનીઓ બિડ પિરિયડ દરમિયાન પ્રાઇસ બેન્ડ બંને બાજુ 20% સુધી બદલી શકે છે. આવું થાય ત્યારે બિડ પિરિયડ ઓછામાં ઓછા ત્રણ કામકાજના દિવસ લંબાવાય છે, કુલ મર્યાદા 10 કામકાજના દિવસ છે, અને ફેરફારની જાહેરાત એક્સચેન્જો અને અખબારો દ્વારા થાય છે. તેનાથી રિટેલ બિડરને વિચારીને બિડ બદલવાનો કે કેન્સલ કરવાનો સમય મળે છે. કટ-ઓફ બિડ ફાઇનલ કિંમત સાથે ચાલે છે, પણ બ્લોક રકમ બદલાઈ શકે, એટલે બ્રોકરનો મેસેજ વાંચો અને નવો મેન્ડેટ રિક્વેસ્ટ આવે તો મંજૂર કરો.

શું ન કરવું

• પહેલી એપ્લિકેશન ચાલુ હોય ત્યારે એ જ PANથી બીજી એપ્લિકેશન ન મૂકો; ડુપ્લિકેટ રિજેક્ટ થઈ શકે.
• સાંજે 4:59 સુધી રાહ ન જુઓ. તમારી મેન્ડેટ મંજૂરી પણ 5 વાગ્યા સુધીમાં પહોંચવી જોઈએ.
• શરૂઆતની થોડી મિનિટ મેન્ડેટ ધીમો આવે એટલે જ કેન્સલ ન કરો. પહેલાં ઓર્ડર સ્ટેટસ તપાસો.
• OTP, UPI PIN કે સ્ક્રીન કોઈને ન આપો, ભલે તે બ્રોકર, બેંક કે રજિસ્ટ્રારમાંથી હોવાનો દાવો કરે. બિડ કેન્સલ કરવા કોઈ સાચા અધિકારીને તેની જરૂર નથી.
• "ગેરંટીડ એલોટમેન્ટ" ઓફર કે ગ્રે માર્કેટ ટિપ્સ પર ભરોસો ન કરો. આ આંકડા બિનસત્તાવાર કેમ છે તે IPO GMP શું છેમાં જુઓ.

ખુલ્લા ઇશ્યૂ અને તેમની બંધ થવાની તારીખો તમે અમારા લાઇવ IPO ડેશબોર્ડ પર જોઈ શકો છો. આ લેખ માત્ર માહિતી માટે છે અને કોઈ IPOની ભલામણ કરતો નથી.

મુખ્ય મુદ્દા

• મેઇન-બોર્ડ IPOમાં રિટેલ રોકાણકારો બંધ થવાના દિવસે સાંજે 5 વાગ્યા સુધી બિડ વધારી, ઘટાડી કે કેન્સલ કરી શકે છે.
• NII (HNI) અને QIB બિડર માત્ર સાંજે 4 સુધી બિડ વધારી શકે છે; તેઓ ક્યારેય બિડ ઘટાડી કે પાછી ખેંચી શકતા નથી.
• 1 જુલાઈ 2025 કે પછી ખૂલતા SME IPOમાં કોઈના માટે પણ કેન્સલેશન કે બિડ ઘટાડવાની સુવિધા નથી.
• UPIથી ફેરફાર કરતાં આખી બદલાયેલી રકમનો નવો મેન્ડેટ આવે છે; તે સાંજે 5 સુધીમાં મંજૂર કરો.
• કેન્સલ બિડ સામાન્ય રીતે એ જ કામકાજના દિવસે અનબ્લોક થાય છે; બંધ થયા પછી બે કામકાજના દિવસથી વધુ વિલંબ પર રોજના ₹100 કે વર્ષે 15%, જે વધુ હોય તે વળતર મળે છે.