ઓનલાઇન ITR કેવી રીતે ભરવું: ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર સ્ટેપ
incometax.gov.in પર ઓનલાઇન ITR કેવી રીતે ભરવું: લોગ ઇન, ફોર્મની પસંદગી, પ્રી-ફિલ્ડ ડેટા, વ્યવસ્થા, ટેક્સ ચુકવણી, સબમિટ અને ઇ-વેરિફાય. ઓક્ટોબર 2026.
આ લેખમાં
ઓનલાઇન ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરવા માટે, ઇન્કમ ટેક્સ વિભાગના ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ (incometax.gov.in) પર તમારા PAN કે આધારથી લોગ ઇન કરો, e-File > Income Tax Returns > File Income Tax Return પર જાઓ, એસેસમેન્ટ યર અને તમારું ITR ફોર્મ પસંદ કરો, પ્રી-ફિલ્ડ આવક અને ટેક્સના આંકડા તમારા દસ્તાવેજો સાથે તપાસો, બાકી ટેક્સ ભરો, સબમિટ કરો અને 30 દિવસમાં ઇ-વેરિફાય કરો. Form 16 ધરાવતી અને જટિલ આવક વગરની પગારદાર વ્યક્તિ સામાન્ય રીતે એક કલાકથી ઓછા સમયમાં આ પૂરું કરી શકે છે.
આ સ્ક્રીન-બાય-સ્ક્રીન માર્ગદર્શિકા છે. જો તમારે હજી કાગળો ભેગા કરવાના હોય, તો અમારી ITR ફાઇલિંગ ચેકલિસ્ટથી શરૂઆત કરો, જેમાં દસ્તાવેજો, ફોર્મ અને ડ્યુ ડેટ વિગતે આપ્યાં છે.
ઓક્ટોબર 2026માં તમે કયું રિટર્ન ભરી રહ્યા છો?
Income-tax Act, 2025 1 એપ્રિલ 2026થી લાગુ થયો છે, તેથી બે પ્રકારના નિયમો ચાલુ છે:
| કમાયેલી આવક | લાગુ પડતો કાયદો | અત્યારે શું કરી શકાય (ઓક્ટોબર 2026 મુજબ) |
|---|---|---|
| FY 2025-26 (AY 2026-27) | Income-tax Act, 1961 | ઓડિટ વગરના કેસ માટે મૂળ ડ્યુ ડેટ (31 જુલાઈ 2026) વીતી ગઈ છે. 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી બિલેટેડ રિટર્ન ભરો, કે પહેલેથી ભરેલું રિટર્ન એ જ તારીખ સુધી રિવાઇઝ કરો |
| ટેક્સ યર 2026-27 (1 એપ્રિલ 2026થી 31 માર્ચ 2027) | Income-tax Act, 2025 | હજી કંઈ ભરવાનું નથી. રિટર્ન 2027ના મધ્યથી Section 263 (જૂનો Section 139) હેઠળ ભરાશે, મોટા ભાગના પગારદાર લોકો માટે ડ્યુ ડેટ 31 જુલાઈ 2027 |
2026ના અંતમાં આ વાંચતા મોટા ભાગના લોકો કાં તો FY 2025-26નું બિલેટેડ રિટર્ન ભરી રહ્યા છે કે આવતા વર્ષની તૈયારી કરી રહ્યા છે. બંને માટે પોર્ટલનાં સ્ટેપ એકસરખાં છે.
લોગ ઇન કરતાં પહેલાં
આ વસ્તુઓ તૈયાર રાખો, કારણ કે પોર્ટલ મોટા ભાગનાં ફીલ્ડ પ્રી-ફિલ કરે છે પણ શું ખૂટે છે તે જાણી શકતું નથી:
- આધાર સાથે લિંક PAN, અને OTP માટે આધારમાં રજિસ્ટર્ડ મોબાઇલ નંબર
- દરેક એમ્પ્લોયરનું Form 16 (ટેક્સ યર 2026-27થી તેને Form 130 કહેવાય છે)
- AIS, TIS અને Form 26AS, પોર્ટલ પરથી જ ડાઉનલોડ કરેલાં
- બેંક વ્યાજ સર્ટિફિકેટ, અને શેર કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ યુનિટ વેચ્યાં હોય તો કેપિટલ ગેઇન સ્ટેટમેન્ટ
- રિફંડ માટે પ્રી-વેલિડેટેડ બેંક ખાતું (Profile > My Bank Account હેઠળ તપાસો)
શરૂ કરતાં પહેલાં તેમને કેવી રીતે મેળવવાં તે અમારી Form 16, AIS અને 26AS ગાઇડ બતાવે છે.
સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ: ઇ-ફાઇલિંગ પોર્ટલ પર ITR ભરવું
સ્ટેપ 1: લોગ ઇન કરો
incometax.gov.in ખોલો અને યુઝર ID તરીકે તમારા PAN (કે આધાર) અને પાસવર્ડથી, કે નેટ બેન્કિંગ દ્વારા લોગ ઇન કરો. પહેલી વાર આવતા યુઝર પહેલાં PANથી રજિસ્ટર કરે.
સ્ટેપ 2: નવું રિટર્ન શરૂ કરો
e-File > Income Tax Returns > File Income Tax Return પર જાઓ. પસંદ કરો:
- એસેસમેન્ટ યર: FY 2025-26ની આવક માટે AY 2026-27
- ફાઇલિંગની રીત: Online (કે ડાઉનલોડ કરી શકાય તેવી યુટિલિટી વાપરો તો Offline, જે ઘણી એન્ટ્રીવાળા ITR-2 અને ITR-3 ભરનાર માટે યોગ્ય છે)
Start New Filing પર ક્લિક કરો. જો અગાઉ ડ્રાફ્ટ સેવ કર્યો હોય, તો તેને બદલે Resume Filing પસંદ કરો.
સ્ટેપ 3: સ્ટેટસ અને ફોર્મ પસંદ કરો
Individual પસંદ કરો, પછી તમારું ITR ફોર્મ પસંદ કરો. ખાતરી ન હોય તો પોર્ટલનો "Help me decide" વિકલ્પ થોડા સવાલો પૂછે છે. મોટે ભાગે:
| તમારી આવક | સામાન્ય ફોર્મ |
|---|---|
| પગાર કે પેન્શન, એક હાઉસ પ્રોપર્ટી, વ્યાજ, લિસ્ટેડ ઇક્વિટી પર ₹1.25 લાખ સુધી LTCG, કુલ આવક ₹50 લાખ સુધી, રેસિડન્ટ | ITR-1 |
| પગાર વત્તા ITR-1ની મર્યાદાથી વધુ કેપિટલ ગેઇન, એકથી વધુ ઘર, વિદેશી સંપત્તિ, ₹50 લાખથી વધુ આવક, બિઝનેસ નહીં | ITR-2 |
| F&O અને ઇન્ટ્રાડે સહિત બિઝનેસ કે પ્રોફેશનની આવક | ITR-3 |
| મર્યાદા સુધીની પ્રિઝમ્પ્ટિવ બિઝનેસ કે પ્રોફેશનની આવક | ITR-4 |
ફોર્મની પાત્રતા દર વર્ષે જાહેર થાય છે, તેથી પસંદ કરતાં પહેલાં પોર્ટલ પર ખાતરી કરો.
સ્ટેપ 4: રિટર્ન ભરવાનું કારણ આપો
તમે શા માટે રિટર્ન ભરો છો તે પસંદ કરો: બેઝિક એક્ઝેમ્પ્શન લિમિટથી વધુ કરપાત્ર આવક, કે ઊંચા વીજળી બિલ કે વિદેશ પ્રવાસના ખર્ચ જેવી નિર્ધારિત શરત, કે રિફંડ ક્લેમ કરવા.
સ્ટેપ 5: ટેક્સ વ્યવસ્થાની ખાતરી કરો
પર્સનલ ઇન્ફોર્મેશન વિભાગમાં તમને વ્યવસ્થાનો સવાલ દેખાશે. નવી વ્યવસ્થા ડિફોલ્ટ છે. ધ્યાનમાં રાખો:
- બિઝનેસની આવક વગરની પગારદાર વ્યક્તિ જૂની વ્યવસ્થા ફક્ત મૂળ ડ્યુ ડેટ સુધીમાં ભરેલા રિટર્નમાં જ પસંદ કરી શકે. FY 2025-26ના બિલેટેડ રિટર્નમાં નવી વ્યવસ્થા લાગુ પડે છે.
- બિઝનેસની આવકવાળા લોકો ડ્યુ ડેટ પહેલાં અલગ ફોર્મથી નવી વ્યવસ્થામાંથી બહાર નીકળે છે, અને પાછા આવવા પર નિયંત્રણો છે.
આવતા વર્ષ માટે નક્કી કરતા હો તો અમારી નવી vs જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા ગાઇડમાં બ્રેક-ઇવન ટેબલ છે.
સ્ટેપ 6: પ્રી-ફિલ્ડ વિભાગો તપાસો
પોર્ટલ પાંચ બ્લોક પ્રી-ફિલ કરે છે. દરેક ખોલીને ખાતરી કરો:
- પર્સનલ ઇન્ફોર્મેશન: સરનામું, બેંક ખાતું, વ્યવસ્થાની પસંદગી
- ગ્રોસ ટોટલ ઇન્કમ: Form 16 મુજબ પગાર, હાઉસ પ્રોપર્ટી, બચત અને FD વ્યાજ તથા ડિવિડન્ડ જેવા અન્ય સ્રોત, અને કેપિટલ ગેઇન
- ટોટલ ડિડક્શન: મોટે ભાગે જૂની વ્યવસ્થાની છૂટ. નવી વ્યવસ્થામાં મુખ્યત્વે એમ્પ્લોયરનો NPS ફાળો અને થોડી બીજી છૂટ બચે છે
- ભરેલા ટેક્સ: Form 26ASમાં દેખાતા TDS, TCS, એડવાન્સ ટેક્સ અને સેલ્ફ-એસેસમેન્ટ ટેક્સ
- ટોટલ ટેક્સ લાયબિલિટી: ગણેલો ટેક્સ, રિબેટ, વ્યાજ અને ફી
સૌથી વધુ ભૂલો બ્લોક 2માં થાય છે. પ્રી-ફિલ્ડ પગાર ત્યારે જ સાચો હોય જ્યારે તમારા એમ્પ્લોયરે તેનાં TDS રિટર્ન યોગ્ય રીતે ભર્યાં હોય. વ્યાજ ઘણી વાર ઓછું ભરાયેલું હોય છે. AISમાં દેખાતું પણ ખૂટતું હોય તે બધું ઉમેરો, સિવાય કે તમે તપાસ્યું હોય કે AISની એન્ટ્રી ખોટી છે; એ કિસ્સામાં AIS પર ફીડબેક આપો.
સ્ટેપ 7: બાકી ટેક્સ ભરો
જો સમરીમાં ટેક્સ ભરવાપાત્ર દેખાય, તો Pay Now પર ક્લિક કરો. તેનાથી e-Pay Tax ખૂલે છે, જ્યાં તમે નેટ બેન્કિંગ, UPI, ડેબિટ કાર્ડ કે બેંક કાઉન્ટર પર સેલ્ફ-એસેસમેન્ટ ટેક્સ ભરી શકો. બિલેટેડ રિટર્ન માટે લેટ ફી પણ એ જ રીતે ભરો. પછી ચલણની વિગતો તમારા રિટર્નમાં આવી જાય છે. ટેક્સ બાકી હોય ત્યારે રિટર્ન સબમિટ ન કરો, કારણ કે તે ખામીયુક્ત (ડિફેક્ટિવ) ગણાશે.
સ્ટેપ 8: પ્રિવ્યૂ અને સબમિટ
Preview Return પર ક્લિક કરો, આખો ડ્રાફ્ટ એક વાર વાંચો, ડિક્લેરેશન પર ટિક કરો અને Proceed to Validation પર ક્લિક કરો. પોર્ટલ બતાવે તે ભૂલો સુધારો, પછી સબમિટ કરો.
સ્ટેપ 9: 30 દિવસમાં ઇ-વેરિફાય કરો
સબમિટ કરવાથી કામ પૂરું થતું નથી. ઇ-વેરિફિકેશનની રીત પસંદ કરો:
- આધાર OTP (મોટા ભાગના લોકો માટે સૌથી ઝડપી)
- પ્રી-વેલિડેટેડ બેંક ખાતા કે ડીમેટ ખાતા દ્વારા EVC
- નેટ બેન્કિંગ લોગ ઇન
- ડિજિટલ સિગ્નેચર સર્ટિફિકેટ
જો કંઈ કામ ન કરે, તો ITR-V પર સહી કરીને 30 દિવસમાં સ્પીડ પોસ્ટથી CPC બેંગલુરુ મોકલી શકો. 30 દિવસ પછી વેરિફાય થયેલું રિટર્ન વેરિફિકેશનની તારીખે ભરાયું ગણાય છે.
સ્ટેપ 10: પ્રોસેસિંગ ટ્રેક કરો
e-File > Income Tax Returns > View Filed Returns હેઠળ સ્ટેટસ ટ્રેક કરો. પ્રોસેસ થઈ જાય એટલે તમને ઇમેઇલથી ઇન્ટિમેશન મળશે. જો રિફંડ મોડું થાય, તો ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડમાં વિલંબ વિશેની અમારી ગાઇડ જુઓ.
ઉદાહરણ: રિફંડ ક્લેમ કરવા બિલેટેડ રિટર્ન (ઉદાહરણ માટે)
પગારદાર રોહને FY 2025-26નું રિટર્ન ભર્યું નહોતું, કારણ કે તેના એમ્પ્લોયરે પગારમાંથી કોઈ ટેક્સ કાપ્યો નહોતો. ઓક્ટોબર 2026માં તે AIS તપાસે છે અને જુએ છે કે ₹60,000ના FD વ્યાજ પર બેંકે 10% TDS, એટલે કે ₹6,000, કાપ્યા છે.
| બાબત | રકમ |
|---|---|
| પગાર | ₹10,00,000 |
| સ્ટાન્ડર્ડ ડિડક્શન બાદ (નવી વ્યવસ્થા) | ₹75,000 |
| FD વ્યાજ | ₹60,000 |
| કુલ આવક | ₹9,85,000 |
| સ્લેબ ટેક્સ: ₹4-8 લાખ પર 5% + ₹1.85 લાખ પર 10% | ₹20,000 + ₹18,500 = ₹38,500 |
| રિબેટ (જૂનો Section 87A, ₹12 લાખ સુધીની આવક) | ₹38,500 |
| ભરવાપાત્ર ટેક્સ | શૂન્ય |
| પહેલેથી કપાયેલો TDS | ₹6,000 |
| બિલેટેડ રિટર્નની લેટ ફી (જૂનો Section 234F, ₹5 લાખથી વધુ આવક) | ₹5,000 |
રોહને રિટર્ન ભરતાં પહેલાં e-Pay Tax દ્વારા ₹5,000 ફી ભરવી પડશે, અને પછી ₹6,000 TDS રિફંડ તરીકે પાછો ક્લેમ કરી શકશે. તેનો ચોખ્ખો ફાયદો લગભગ ₹1,000 છે. જો તેણે 31 જુલાઈ 2026 સુધીમાં રિટર્ન ભર્યું હોત, તો તેને પૂરા ₹6,000 મળત અને કોઈ ફી ન લાગત. તમારા આંકડા અમારા ઇન્કમ ટેક્સ કેલ્ક્યુલેટરથી તપાસી શકો.
પોર્ટલ પર ટાળવા જેવી ભૂલો
- પ્રી-ફિલ્ડ ડેટા પર આંખ બંધ કરીને ભરોસો. તે બીજાઓએ રિપોર્ટ કરેલી વિગતો બતાવે છે, તમારી બધી આવક જરૂરી નથી.
- નવી વ્યવસ્થાના રિટર્નમાં જૂની વ્યવસ્થાની છૂટ ક્લેમ કરવી. પોર્ટલ એન્ટ્રી સ્વીકારી લે, પણ પ્રોસેસિંગમાં તે નામંજૂર થશે.
- ઇ-વેરિફાય કરવાનું ભૂલી જવું. વેરિફાય ન થયેલું રિટર્ન ભરાયું જ નથી એમ ગણાય છે.
- વેલિડેટ ન થયેલા ખાતામાં રિફંડ. સબમિટ કરતાં પહેલાં બેંક ખાતું વેલિડેટ કરો.
- રિવાઇઝ કરવાને બદલે બે વાર રિટર્ન ભરવું. ભરેલું રિટર્ન સુધારવા 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં રિવાઇઝ્ડ રિટર્ન ભરો. જુઓ રિટર્ન કેવી રીતે રિવાઇઝ કરવું.
મુખ્ય મુદ્દા
- incometax.gov.in પર e-File > Income Tax Returns > File Income Tax Return દ્વારા રિટર્ન ભરો, પછી વર્ષ, ફોર્મ અને રીત પસંદ કરો.
- ઓક્ટોબર 2026 મુજબ, FY 2025-26નાં રિટર્ન હજી 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી મોડાં ભરી શકાય છે, જૂના એક્ટ હેઠળ ₹5,000 સુધીની ફી સાથે.
- બિઝનેસની આવક વગરના બિલેટેડ રિટર્ન પર નવી વ્યવસ્થા મુજબ ટેક્સ લાગે છે. જૂની વ્યવસ્થા માટે સમયસર ભરેલું રિટર્ન જોઈએ.
- દરેક પ્રી-ફિલ્ડ બ્લોક AIS, Form 26AS અને તમારા પોતાના રેકોર્ડ સાથે તપાસો, અને સબમિટ કરતાં પહેલાં બાકી ટેક્સ ભરો.
- 30 દિવસમાં ઇ-વેરિફાય કરો, સામાન્ય રીતે આધાર OTPથી, નહીં તો રિટર્ન ગણાતું નથી.
- ટેક્સ યર 2026-27નાં રિટર્ન 2027માં Income-tax Act, 2025ના Section 263 હેઠળ, Form 16ને બદલે Form 130 વાપરીને ભરાશે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
શું CA વગર હું જાતે ઓનલાઇન ITR ભરી શકું?
હા. સાદી આવકવાળા પગારદાર લોકો Form 16, AIS અને Form 26ASના પ્રી-ફિલ્ડ ડેટાથી incometax.gov.in પર જાતે ITR-1 કે ITR-2 ભરી શકે છે. બિઝનેસની આવક, વિદેશી સંપત્તિ કે જટિલ કેપિટલ ગેઇન હોય ત્યારે પ્રોફેશનલની મદદ કામ આવે છે.
શું ઓક્ટોબર 2026માં હજી FY 2025-26નું ITR ભરી શકાય?
હા. 31 જુલાઈ 2026ની નિયમિત ડ્યુ ડેટ વીતી ગઈ છે, પણ તમે 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધી ₹5,000ની લેટ ફી સાથે બિલેટેડ રિટર્ન ભરી શકો, કુલ આવક ₹5 લાખ સુધી હોય તો ₹1,000. બાકી ટેક્સ પર વ્યાજ લાગે છે.
શું બિલેટેડ રિટર્નમાં જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા પસંદ કરી શકાય?
જો બિઝનેસની આવક ન હોય તો નહીં. પગારદાર વ્યક્તિ ફક્ત મૂળ ડ્યુ ડેટ સુધીમાં ભરેલા રિટર્નમાં જ જૂની વ્યવસ્થા પસંદ કરી શકે. બિલેટેડ રિટર્ન પર ડિફોલ્ટ નવી વ્યવસ્થા મુજબ ટેક્સ લાગે છે.
રિટર્ન ભર્યા પછી ઇન્કમ ટેક્સ રિફંડ મળતાં કેટલો સમય લાગે?
ઘણાં સાદાં રિટર્ન ઇ-વેરિફિકેશનનાં થોડાં અઠવાડિયાંમાં પ્રોસેસ થઈ જાય છે, પણ કોઈ નિશ્ચિત ગેરંટી નથી. રિફંડ ફક્ત તમારા PAN સાથે જોડાયેલા પ્રી-વેલિડેટેડ બેંક ખાતામાં જ આવે છે.
જો હું મારું રિટર્ન ઇ-વેરિફાય ન કરું તો શું થાય?
અપલોડના 30 દિવસમાં વેરિફાય ન થયેલું રિટર્ન ભરાયું જ નથી એમ ગણાય છે. જો તમે 30 દિવસ પછી વેરિફાય કરો, તો વેરિફિકેશનની તારીખ ફાઇલિંગની તારીખ ગણાય છે, તેથી લેટ ફી અને વ્યાજ લાગી શકે.
આ લેખ ફક્ત સામાન્ય માહિતી માટે છે, વ્યક્તિગત નાણાકીય, ટેક્સ કે કાનૂની સલાહ નથી. કોઈ પણ નિર્ણય લેતા પહેલા તમારી બેંક, લેન્ડર અથવા યોગ્ય સલાહકાર પાસેથી ખાતરી કરો.